Fluezen

De natuur van de Fluezen bestaat uit open water met eilandjes, boezemlanden, rietzomen en wilgenbos. De Fûgelhoeke is een meertje vlakbij de Morra en de Lânseinpolder bestaat uit hooilanden aan de Fluezen. Het eiland de Oarden is van Lânsein gescheiden door de vaargeul van het Johan Frisokanaal. Meer aan de Koudumer kant ligt het ruige eiland de Sânkop. Buiten de dijk van de Groote Noordwolderpolder liggen vrij uitgestrekte boezemlanden (bûtlân), met Bûtlân de Fluezen als voorbeeld. Hier vlakbij ligt een vogeleilandje: het Fûgeleilân. Het Koudumerboskje is een wilgenbosje aan het Johan Frisokanaal, aan de oevers van de Holken en de Oarden die ook deel uitmaken van natuurgebied de Fluezen.

Vogels, vogels en nog eens vogels
De namen van twee van de deelgebieden van het omvangrijke natuurterrein in en rond de Fluezen zeggen het al. De Fûgelhoeke, grenzend aan de Morra en het Fûgeleilân in de Fluezen zelf. Dit waterrijke deel van Fryslân is uitermate rijk aan vogels. Vlak voor de boezemlanden van de Morra ligt het Fûgeleilân. Het deelgebied is 50 hectare groot en bestaat voor 80 procent uit open water. Vanzelfsprekend zijn hier veel riet- en watervogels, maar in de struiken langs het fietspad vinden ook tuinfluiter en spotvogel een plaats. Hier komt ook kruidenrijk rietland voor, met moerasvaren, moerasbasterd-wederik, rietorchis en echte koekoeksbloem. Op veel kleinere schaal komt zuur veenmosrietland voor. Tussen het veenmos gedijen kamvaren, waternavel, zompzegge en veenreukgras. Waar de rietzoom erg dicht is, staat de moerasmelkdistel op sommige plaatsen manshoog.

Giftige klimmer
De Vangdijk die Morra en Fûgelhoeke scheidt, is aan de kant van de Fûgelhoeke met bomen begroeid. Het is een duidelijke afscheiding van het open water van de Morra. Tot boven in de wilgen groeien dikke liaanachtige stammetjes van de in Noord-Amerika en Canada zo beruchte gifsumak (‘Poison Ivy’). Kijk er naar, maar blijf er af! Aanraking van de gifsumak kan tot heftige huidreacties leiden.

Slikveldjes en hooilandjes
Weidevogels als kievit, grutto, scholekster en tureluur houden wel van het natte land van de boezemlanden, het ‘Bûtlân de Fluezen’. De bergeend laat zich geregeld zien en de fuut zoekt zijn heil vooral in de rietzoom. Ook buiten de broedtijd zijn de boezemlanden belangrijk voor vogels. Lepelaars zoeken er naar voedsel, aalscholvers vissen op het meer en in herfst en winter raakt het boezemland af en toe bevolkt door grote aantallen eenden en ganzen.

Het Bûtlân staat ‘s winters voor een groot deel onder water. Waar het water tot ver in het voorjaar blijft staan, liggen slikachtige veldjes. Dat levert planten op als veenwortel, moerasdroogbloem, greppelrus, geknikte vossestaart en landvormen van sterrekroos. In het gebied liggen ook hooilandjes met echte koekoeksbloem, vergeet-mij-nietje, grote ratelaar, reukgras en watermunt.

Opgespoten land
De boezemlanden van het eiland de Oarden bleken weg te zakken. Door de grond op te spuiten is het land opnieuw aantrekkelijk gemaakt voor visdiefjes en kokmeeuwen. Op de Sânkop, een eilandje aan de Koudumer kant van de Fluezen, broeden veel eenden. Daar zijn nogal wat tafel- en krakeenden bij. Ook het baardmannetje heeft hier genesteld, net als de bruine kiekendief.

Varenrijk bosje
Het hooiland van Lânseinpolder langs de Fluezen staat in de zomer vol bloeiende grassen. Gestreepte witbol, kale jonker en echte koekoeksbloem maken er een kleurrijk geheel van. De bloei van de grote ratelaar met zijn mooie gele bloemen mag zelfs spectaculair genoemd worden.

Van een heel andere orde dan de terreinen van water, moeras en weiland is het Koudumerboskje. In dit bosje in het open gebied langs meer en kanaal komen heel wat broedvogels voor. Houtduif, grasmus, tuinfluiter, fitis en winterkoninkje behoren tot de bewoners. In het bosje groeien  veel verschillende soorten varens, waarvan de geschubde mannetjesvaren heel bijzonder is. In de rietzoom langs de grondberging groeien diverse moerasplanten. Ook de gewone dotterbloem die in deze hoek van Fryslân verder bijna nergens te vinden is, heeft zich hier gevestigd.

Toegankelijkheid

De Fluezen is op het water vrij toegankelijk. Het Koudumerboskje is buiten het broedseizoen vrij toegankelijk.

Fietspad

Het fietspad van de Galamadammen naar Hemelen voert de fietser langs de Fûgelhoeke en de Morra.

Wandelroutes

Het fietspad van de Galamadammen naar Hemelen voert wandelaars langs de Fûgelhoeke en de Morra.