Zoeken pictogram Contact pictogram Favorieten pictogram 0 Webshop pictogram 0 Menu pictogram

Voor iedereen die van de Friese natuur houdt

Bewuste burgers

Janna van der Meer interviewt iedere twee weken een bewuste burger, die zich inzet voor natuur en milieu. De serie Bewuste Burgers wordt mogelijk gemaakt door: Burgerinitiatief Kening fan ‘e Greide, Friese Milieu Federatie en It Fryske Gea. Benieuwd naar de verhalen? Je vindt ze hieronder.

Marijke Lodeweges (70) werd 30 augustus benoemd tot lid in de orde van Oranje Nassau, voor haar niet aflatende inzet als vrijwilligster voor landschap en natuur. Zo spant ze zich bijvoorbeeld al meer dan dertig jaar in voor de Stichting Gaasterlân Natuerlân.

Ze moeten weten wat het betekent als ze van die chemische bloembollen kopen, of een mierenlokdoosje

Marijke: “Ik vind dat mooi werk en ben ook graag politiek bezig. Maatschappelijke verhoudingen interesseren me en ik vind het leuk veel met mensen om te gaan. Daarnaast ben ik een idealist. Altijd geweest en ik zag ook altijd mogelijkheden mensen daarin mee te krijgen. Op de lagere school richtte ik al een natuurclub op. Het insigne dat ik daarvoor had gemaakt, zie ik nog voor me: er stond een klein boompje op. Verder werkte mijn moeder altijd in de tuin. Daar heb ik ook veel van opgestoken.

Van beroep ben ik tuintherapeut. Toen mijn man Cees en ik begin jaren tachtig een tijdje wilden stoppen met werken zijn we naar Friesland verhuisd. Daar kon je goedkoop wonen. Ik werd huismoeder en Cees, na verloop van tijd, boswachter. Natuurlijk zat ik niet hele dagen thuis. Ik deed bijvoorbeeld van alles op de school van de kinderen en draaide mee in de medezeggenschapsraad. Toen de kinderen groter werden, ging ik in de natuurvoedingswinkel van Workum werken en dat doe ik nog steeds. Het is leuk en erg goed voor mijn netwerk: alle mensen uit de buurt met dezelfde interesse doen daar boodschappen.

Bewustzijn

Ik heb het idee dat het maatschappelijke bewustzijn zich de goede kant uit ontwikkeld. Dat merk ik ook aan de klandizie van de winkel. Kwamen daar vroeger vooral ouderen om een kruidentheetje voor hun maag, nu doen jonge gezinnen er hun grote boodschappen. Het is cruciaal dat mensen goed worden voorgelicht. Ze moeten weten wat het betekent als ze van die chemische bloembollen kopen, of een mierenlokdoosje.

Ik zit bijvoorbeeld bij een groep die zich ijvert voor meer bomen in Workum. Als reactie op zo’n plan kan gemakkelijk een tegenbeweging ontstaan. Mensen maken zich zorgen over de verkeersveiligheid, of ze zijn bang voor viezigheid in de straten en op hun auto’s. Wij gaan daarom uitgebreid in op het belang van bomen, wat een boom allemaal doet voor ons leefmilieu en de biodiversiteit.

De vrijwilligers die zich in Gaasterland met duurzaamheid bezighouden zijn vooral senioren. Dat komt waarschijnlijk door het simpele feit dat die meer tijd hebben. Gelukkig zien ook steeds meer jongeren het belang van een duurzaamheidstransitie. Het zijn in ieder geval interessante tijden en we moeten alles aanpakken om de goede kant op te duwen.

Golfbaan

Stichting Gaasterlân Naturlân is opgericht in 1987, omdat we de aanleg van een golfbaan in Harich wilden voorkomen. Dat is gelukt. We waren tegen veel meer dingen. Bij wijze van positieve actie zijn we toen met de Gaasterlandse Natuurweek begonnen. Deze zomer alweer voor de tweeëndertigste keer!

We vieren de natuur met een groen en feestelijk programma voor jong en oud. De start is traditiegetrouw met de Groene Markt. Op deze markt staan inmiddels ruim vijfenzeventig kramen, waarbij naar hartenlust geproefd en duurzaam en fairtrade geshopt kan worden. Er is een kinderdorp vol leuke activiteiten, live muziek en ander entertainment. We zijn heel klein begonnen, maar nu komen er duizenden mensen op af.

De Nacht van de Nacht in het Rijsterbos is ook zo’n succesverhaal. Mensen beleven blijkbaar graag de stilte en het duister van een bos. Als extra hebben we een aantal verrassingen toegevoegd, zoals muziek, sprookjesachtige figuren en bijzondere acts.

Samenhorigheid

Sinds de jaren negentig is er helaas een polarisatie ontstaan tussen boeren en natuurorganisaties in Gaasterland. We doen ons best om deze contacten te verbeteren, maar dat is erg moeilijk gebleken. Inmiddels gaat het wat beter, maar dat komt vooral door de zandwinning. Die heeft voor een gezamenlijke vijand gezorgd.

Van rijkswege is het plan om hier, net voor de kust  in natuurgebied, op grootschalige wijze zand te winnen. Daar kwam veel protest tegen. De gemeenteraad heeft het daarom tegengehouden en nu ligt het conflict bij de Raad van State.

Het was fijn om de samenhorigheid te voelen bij deze acties. Bovendien ben ik gesterkt in mijn overtuiging dat je dus best veel kan doen, als burger. En het is nu zo ver dat we met een aantal boeren rondom de tafel zitten. We zijn nog in een voorzichtige beginfase, maar het doel is om gezamenlijk Gaasterland nog mooier te maken.”

Lees ook de verhalen van de andere bewuste burgers:

Interview met Iris Bos
Interview met Johannes Bakker
Interview met Anita Boer
Interview met Jetske de Blaauw en Douwe Bergsma

Interview met Iris Bos

Iris Bos (25) is opgegroeid in Leeuwarden, maar werkt momenteel in Brussel aan een startup burgerparticipatie voor lokale overheden. Ze is vegan (spreek uit als Fiegen) en leeft dus veganistisch. Dat houdt in dat ze helemaal geen dierlijke producten eet: geen vlees, vis, gevogelte, eieren, honing en zuivel.

“Eten houdt veel mensen bezig en dat is een kans. Als consument stem je immers iedere keer als je iets koopt.”

Het begon vier jaar geleden. Ik had een bordje met kip voor me. Een klein kipje dat min of meer in zijn geheel werd opgediend. Ik herinner me nog dat het heerlijk rook, maar toch kon ik het niet opeten. Ik blokkeerde gewoon. Het was echt de aanblik van dat dier. Ik wil geen dier meer eten, realiseerde ik me. En zo werd ik vegetariër. Dat was stap één.

Waarom zou ik bijvoorbeeld wel kip eten, maar geen kat? Waarom wordt het ene beest vertroeteld en het andere, zonder dringende noodzaak, om het leven gebracht?

Toen ik vegetariër werd, at ik eerst nog wel eieren, kaas en yoghurt. Met de opkomst van het veganisme ging ik echter steeds meer nadenken over zuivel en het lot van dieren in de zuivelindustrie. Daar kwam bij dat ik steeds meer maatschappelijk en politiek actief werd. Ik ging me in het klimaatcrisis verdiepen en leerde over de enorme impact van veeteelt op het milieu. Het is echt heel belangrijk dat we anders gaan eten!

Bonenburgers

Toen ik stopte met de zuivel merkte ik dat ik geen buikpijn meer had. Daar had ik vaak last van en waarschijnlijk was dat aan een zuivel intolerantie te wijten. Deze verhoging van mijn welbevinden, maakt het gemakkelijker om mijn nieuwe levenswijze vol te houden. Bovendien ben ik heel gemotiveerd. Ik trek me het uitsterven van de diersoorten bijvoorbeeld erg aan en wil er alles aan doen om erger te voorkomen.

Wat ik wel vervelend vind, is dat ik zo’n lastige klant ben, als ik uit eten ga. De ober komt meestal een keer of drie terug naar mijn tafeltje, voor hij mijn bestelling op kan nemen. In de grote steden begint dat gelukkig te veranderen. Steeds vaker hebben ze een vegan menu.

In 2016 zat ik tussen de maisvelden in Iowa, om de presidentiële campagne van Hillary Clinton te ondersteunen. Daar heb ik maandenlang alleen maar zwarte bonenburgers gegeten. Het afgelopen najaar was ik echter in Washington en New York en dat was hemels! Ik kon overal kiezen uit heerlijke schotels met falafel, tofoe, tempeh, noem maar op!

Topsporters

Het is belangrijk dat je niet meer in een a.v.g. denkt, dus niet meer standaard: aardappel, vlees, groente. Je moet je bord anders vullen. Eerst at ik nog vaak aardappel, groente en een vleesvervanger. Inmiddels ben ik veel creatiever. Vlees is niet meer de ster van mijn bord. Ik ben allerlei groenten gaan ontdekken en eet bijvoorbeeld veel bonen. Wat dat betreft kunnen we veel van andere culturen leren. Ik maak inmiddels ook een hele lekkere vegan tosti! En niemand lacht me meer uit.

Dat is wel veranderd: een paar jaar geleden vonden sommige vrienden het al gek, als ik een tosti zonder ham bestelde. Nu appen ze me dat ze een no meat monday hebben. Het helpt ook dat een aantal bekende Nederlanders vegan zijn geworden. En topsporters. De laatsten halen meteen het argument, dat vegan niet gezond zou zijn van tafel. Ik ben hartstikke fit en neem alleen vitamine B12 als voedingssupplement.

Supermarkt

In Brussel is een grote supermarkt bij mij om de hoek, waar ik graag boodschappen doe. Je kunt daar heel veel vegan producten kopen. Bovendien doen ze niet aan plastic. Je doet je pasta of granen gewoon in een meegenomen pot of zakje. Verder kopen ze zo lokaal mogelijk in en alleen groenten van het seizoen. Deze winkel maakt voor mij een wereld van verschil. Het is zo fijn als je op een gemakkelijke manier, verantwoord inkopen kan doen! Veel meer supermarkten zouden hun assortiment op deze manier moeten aanpassen. Dan hoeft niet iedereen zo’n proces door als ik.

Eten is iets heel emotioneels. Het is geworteld in traditie, verbindt mensen, maar kan je ook juist van anderen scheiden. Mijn veganistische levensstijl houdt impliciet een veroordeling van andermans keuzes in. Mensen reageren daar op en dat is soms lastig. Maar ik merk dat ze er wel graag over praten. Eten houdt veel mensen bezig en dat is een kans. Als consument stem je immers iedere keer als je iets koopt.”

 

Interview met Johannes Bakker

Johannes Bakker (63) vloog als gezagvoerder van de KLM de hele wereld over. Toen hij op zijn zevenenvijftigste met pensioen ging en zijn agenda voor het eerst in jaren totaal open lag, besloot hij op een nieuwe manier zin aan zijn leven te geven. Hij probeert nu de handen op elkaar te krijgen voor regeneratieve landbouw.

“Om te durven twijfelen, moet je sterk in je schoenen staan.”

Johannes: “Misschien was het logischer geweest, als ik de luchtvaart had willen veranderen. Ik vloog een Boeing 747 en die verbruikt heel veel kerosine, dus ik was zelf onderdeel van een zeer vervuilend systeem. Toch zag ik in dat internationale krachtenveld geen rol voor mezelf weggelegd.
Misschien heeft mijn keuze voor de landbouw te maken met mijn achtergrond als boerenzoon. Mijn vader teelde consumptieaardappelen in Pingjum. Maar daar komt bij dat ik, juist voor boeren, perspectieven zie. Zij beschikken immers over eigen land. Ze zijn onderdeel van het probleem, maar óók van de oplossing! Misschien ben ik wel een beetje naïef, maar die naïviteit brengt me ook veel. Ik stel domme vragen en dat blijken nu juist vaak de vragen te zijn, waar het om gaat.

Oase

Het eerste kwartje viel toen ik de documentaire Groen Goud, van de Amerikaanse John D. Liu op televisie zag. Hij toont hoe in China, de lokale bevolking een enorm gebied veranderde, van een dorre, uitgeputte woestenij in een groene oase. Zonder gebruik van kunstmest, puur door biodiversiteit en ecologisch herstel. Ik wist niet dat dat kon en ging op zoek naar meer informatie.
Zo raakte ik betrokken bij een project van Commonland. Natuurmonumenten wilde duurzamer met agrariërs samenwerken en ik werd gevraagd om met ze te praten. Waarschijnlijk vanwege mijn boerenkomaf.
Tijdens die gesprekken besefte ik, dat ik met iets bezig was, wat ik eigenlijk ook altijd al in mijn werk deed. Als piloot sta je geregeld voor nieuwe situaties: er gaan machines kapot, er is plotseling mist, je bent in een land waar een staatsgreep plaatsvindt, enz. Het is dan cruciaal dat je de zaak snel overziet: wat is er aan de hand, hoeveel tijd heb ik en welke opties? Je moet goed kunnen luisteren en niet te beroerd om je eigen mening even aan de kant te zetten. Deze vaardigheden komen me nu goed van pas.

Vrijwilliger

Momenteel is de sfeer binnen de landbouwsector verhard. Mensen staan lijnrecht tegenover elkaar, maar ik vind het juist interessant ze bij elkaar te brengen. Tijdens mijn vele reizen is het me altijd opgevallen hoeveel mensen, in wezen, op elkaar lijken.
Nu is de vraag hoe we met zijn allen de planeet leefbaar kunnen houden. Dat moet kunnen. Zeker op het boerenerf. Grootmachten hebben daar relatief weinig te zeggen, dus als je boeren mobiliseert, kan er echt iets veranderen.
Ik blijf daarom, als onafhankelijke vrijwilliger, praten met boeren en andere deskundigen op landbouwgebied. Het is een ontdekkingstocht waarbij ik iedere dag iets leer.
Inmiddels ben ik tot de conclusie gekomen dat bodemleven het sleutelwoord is. Iets wat in de documentaire van John D. Liu, waar ik in het begin over sprak, ook al duidelijk werd. Een gezonde bodem is een vruchtbare bodem, die bovendien water en CO2 vasthoudt. Iets wat we allemaal graag willen. Voor een optimaal bodemleven is het van belang geen kunstmest en gifstoffen te gebruiken en geen zware landbouwmachines.

Ommezwaai

Boeren moeten geholpen worden bij deze ommezwaai en daarom wil ik ijveren voor een centrum voor regeneratieve landbouw. Regeneratieve landbouw is een overkoepelende term voor een groep biologische landbouwmethodes die mét de natuur, in plaats van ertegen, werkt. De focus ligt op het terugdraaien van ontbossing, het herstellen van aangetaste grond, het vergroten van biodiversiteit, het verbeteren van watercycli en het versterken van de vitaliteit van een gebied. Vanuit dit centrum zou iedere boer hulp op maat moeten krijgen, voor zijn of haar omschakeling.
Misschien is het nog een lange weg, maar ik merk dat er steeds meer deuren voor me open gaan. Ik zoek nooit de confrontatie op, maar blijf prikkelen, motiveren en met mijn ideeën strooien. Dit alles in de hoop dat steeds meer mensen gaan twijfelen aan ons huidige systeem, waarin we de aarde uitputten. En twijfelen is al een hele stap: om te durven twijfelen moet je sterk in je schoenen staan.”

Interview met Anita Boer

Anita Boer (53) is lerares Frans en moeder van drie kinderen. Met zorgvuldig koopgedrag hoopt ze onze wereld voor hen en de daaropvolgende generaties te bewaren. Dat gaat met vallen en opstaan, want milieubewust leven is soms duur en vaak een heel gedoe. Of valt dat wel mee?

Mijn koopzucht kan ik kwijt in de kringloopwinkel.

Anita: “Het is pas sinds de laatste jaren dat ik hier intensief mee bezig ben. In de jaren tachtig was ik ook wel bewust, maar toen de kinderen kwamen, raakte dat op de achtergrond. Ik heb het eerst nog wel met katoenen luiers geprobeerd, maar dat was te onhandig. Uiteindelijk ging ik helemaal mee in de trend van “alles voor de kinderen”. Voor mijn gevoel deed iedereen dat. Als ik bij de Action winkelde en een klein stemmetje in mijn achterhoofd piepte, dat ik toch wel erg veel troep in mijn mandje legde, suste ik mezelf: Waarschijnlijk hebben ze er wel een oplossing voor, anders lag het er toch niet?! Door alle drukte in mijn leven dacht ik er verder niet meer over na.

De kentering kwam, toen mijn zus me een linkje stuurde naar een verhaal over iemand die geen plastic gebruikte. Nadat ik dat gelezen had, ging er een knop om. Ik realiseerde me dat anders leven mogelijk is en besloot dat meteen in de praktijk te brengen.

Marseille zeep

Dat viel tegen. Ik heb slechts twee weken helemaal zonder plastic geleefd. Je kunt nog geen veganistische burger kopen, of er zit plastic om. Nu ben ik minder dogmatisch, maar ik maak bij iedere koop wel een bewuste afweging. Zo gebruik ik bijvoorbeeld geen plastic zeeppompjes meer, maar stukken zeep. Luffa sponsjes in plaats van de plastic varianten en koop ik geen kleding met lycra meer. De plastic nanodeeltjes daarvan, komen namelijk in ons milieu terecht.

Kleding koop ik sowieso alleen nog maar tweedehands en wasmiddelen maak ik zelf, van geschaafde marseille zeep. Dat is eenvoudig én heel goedkoop. Je lost gewoon tachtig gram geschaafde zeep op in vijf liter warm water. Dat bewaar je in oude flessen en gebruik je vervolgens als wasmiddel. Biologische wasverzachter maak ik van natuurazijn en een paar druppels etherische olie. Je kunt natuurlijk ook biologische wasmiddelen in de winkel kopen, maar die zitten dan weer in plastic flessen én ze zijn duur.

Schipperen

Wist je dat in shampoo synthetische stoffen zitten, die je ook voor het ontstoppen van de gootsteen gebruikt? Dat is niet goed voor je huid en ze komen natuurlijk ook in het milieu terecht. Daarom gebruik ik nu haarzeep. De kinderen heb ik ook allemaal zo’n zeepje gegeven, met de mededeling dat ik geen shampoo meer koop. Het gevolg is dat ze nu allemaal hun eigen, zelf gekochte, fles in de badkamer hebben staan. Tsja.

Ik heb inmiddels ook een natuurkapper gevonden. Ik kleur mijn haar en dat gebeurt nu met plantaardige middelen. Hierdoor en door de haarzeep zijn mijn problemen met een gevoelige hoofdhuid ook opgelost. Dat is dan weer winst!

Maar je blijft schipperen. Ik ben nu de woning aan het sauzen en heb daarvoor gewone verf van de bouwmarkt gekocht. Er bestaat een natuurvriendelijker variant, maar die is me te duur.

Toekomst

Over de toekomst ben ik pessimistisch. De wil om echt te veranderen is er blijkbaar niet. Als ik hoor waar de gesprekken op feestjes over gaan, één en al consumentengedrag: de nieuwe badkamer, stedentrips, festivals, barbeques… Soms denk ik dat mensen zich zo druk maken, om niet na te hoeven denken.

Ik begrijp dat wel, want ik ben zelf niet heel anders. Daarom heb ik nu stickers op de brievenbus, zodat ik minder reclame binnenkrijg. Dat geeft rust. Mijn koopzucht kan ik kwijt in de kringloopwinkel. Daar koop ik leuke dingen, ook als ik ze eigenlijk niet nodig heb.

Mijn dochter is veganistisch geworden. Dat vond ik een goed initiatief en om haar te ondersteunen, kookte ik de avondmaaltijden veganistisch. Inmiddels schuiven mijn man en ik ook steeds meer die kant op. Erwin was al vegetarisch, maar vegetariërs eten in de regel veel eieren en kaas. Producten die ook een grote wissel op het milieu trekken. Op zich ben ik trouwens niet tegen een stukje vlees of zo. Het probleem is dat we er met z’n allen veel te veel van eten.

Permacultuur

Een belangrijke keuze binnen ons huishouden was verder de elektrische auto. Behalve een verbeterde luchtkwaliteit, schiet je daar echter niet zoveel mee op, als je het ding niet verantwoord oplaadt. Daarom hebben we nu zonnepanelen en groene stroom van een betrouwbare leverancier.

Verder ben ik erg geïnteresseerd geraakt in permacultuur. Ik wil in Akkrum een tuin beginnen die helemaal op deze leest is ingericht. Het lijkt me geweldig als dorpsgenoten daar aan mee gaan doen. We moeten weer leren hoe we voedsel kunnen verbouwen. Alleen zo kunnen burgers weer onafhankelijk worden en ontsnappen aan het systeem dat ons nu zo in de tang heeft.”

Jetske en Douwe

Interview met Jetske de Blaauw en Douwe Bergsma

Wanneer je bij Jetske de Blaauw en Douwe Bergsma voor de deur staat, verwacht je niet dat hun huis helemaal energieneutraal is. De woning is in 1906 gebouwd, staat in het oude centrum van Akkrum en ziet er gewoon gezellig uit. Zo op het oog is bijvoorbeeld nergens een zonnepaneel te bekennen.

Toen we eenmaal besloten energieneutraal te worden, hadden we geen idee hoe we dat aan moesten pakken.

“Die zijn er wel”, lacht Douwe, “Ze liggen achter, op een speciaal gemaakt afdak. We hadden er anders geen ruimte voor en het is ook belangrijk dat ze in de juiste zonnerichting liggen. Daarnaast hebben we ook zonnecollectoren. Die zorgen ervoor dat we zomers over warm water beschikken en voor de winter is er een pelletketel. Sinds oktober 2017 zijn we energieneutraal.”

Jetske: “We wilden iets doen voor het milieu, want dat er iets moet gebeuren is ons wel duidelijk. Ik heb als vrijwilliger meegedaan in de organisatie van de Reuzedei (een jaarlijks evenement over duurzaam wonen, werken en leven in Akkrum, red.). Hierdoor kreeg ik nog meer drang om ook een bijdrage te leveren. Toen we hoorden dat de provincie subsidie beschikbaar stelde om vijftig bestaande woningen energieneutraal te maken, wilden we die kans grijpen.”

“Je maakt daarbij keuzes en het is belangrijk dat die bij je passen”, vult Douwe aan. “Zo kregen we bijvoorbeeld het advies zonnepanelen op een veranda achter huis te plaatsen. Dat vonden we hartstikke lelijk en hebben we dus niet gedaan.”

Koken

Douwe: “Ik kookte al een tijd bewust, bijvoorbeeld zonder pakjes en zakjes en met minder vlees. Vooral dat laatste was een stap, want onze zoon en ikzelf zijn echte vleeseters. Vegetariërs zullen we niet worden, maar soms een dagje zonder, blijkt best te doen. We kopen ons eten bij de plaatselijke winkels, waar steeds meer biologische producten te krijgen zijn. Toch komt het er nog niet echt van om deze te kopen.”

Jetske: “Het is een proces. Zo gaan we soms met het vliegtuig op vakantie, maar ook dat begint een beetje te knagen. Wie weet gaan we ook daarin andere keuzes in maken, ook al vermoed ik dat de vliegtuigbranche zelf volop met duurzame ontwikkelingen doende is.”

Pelletketel

Douwe: “Toen we eenmaal besloten energieneutraal te worden, hadden we geen idee hoe we dat aan moesten pakken. En eigenlijk hadden we ook geen tijd en zin om ons daar heel erg in te verdiepen. Daarom namen we een duurzaamheidsbureau in de arm. We zijn een traject van wel een jaar ingegaan, om samen uit te zoeken wat het beste bij ons en ons huis zou passen. Aardwarmte en een warmtepomp bleken niet geschikt. Ons dak en de ramen waren al geïsoleerd. We besloten uiteindelijk zonnepanelen, zonnecollectoren en een pelletketel te nemen.”

Jetske: “Als ik het over kon doen, zou ik het niet meer allemaal in één keer aanpakken. We hebben ons achteraf teveel laten leiden door die subsidieregeling. Die zouden we namelijk pas krijgen, als we helemaal energieneutraal waren. En dat helemaal energieneutraal gaan, sprak ons heel erg aan, maar dat had ook meer stapsgewijs gekund.

Zo had ik eigenlijk liever geen pelletketel gewild. Die is CO2-neutraal, maar je verbrandt toch hout dat gekapt moet worden. Liever halen we alle energie uit de wind, de zon of de aarde. Verder verbruikt de ketel meer pellets dan vooraf berekend was. Dat heeft weer te maken met het feit dat we het in de woonkamer in de winter niet behaaglijk warm krijgen. Dat is natuurlijk niet wat je wilt. We onderzoeken nu, samen met de betrokken bedrijven, hoe we dit op kunnen lossen.”

Trots

Jetske: “Je merkt dat alles nog in ontwikkeling is op dit gebied. Het is een beetje pionieren. Dat heeft leuke en minder leuke kanten. Soms maak je rare dingen mee. We moesten de netbeheerder bijvoorbeeld nog betalen voor onze gasaansluiting, terwijl we helemaal van het gas af zijn. Haal die aansluiting dan maar weg, was onze reactie. Dat weghalen bleek echter absurd duur te zijn. Zo duur dat we er niet akkoord mee gingen, wat weer allerlei gedoe met zich meebracht. Ik ben er zelfs mee in het tv-programma Kassa! geweest. Hoe het af zal lopen weten we niet. Maar er zijn meer gevallen zoals wij en we gaan ervan uit dat er wel een oplossing gevonden zal worden.”

Douwe: “Al met al hebben we geen spijt van ons avontuur en we zijn er best trots op dat ons huis én onze B&B nu energieneutraal zijn. Als je het over een periode van dertig jaar bekijkt, kan het financieel ook uit. Een ieder die hetzelfde van plan is, raad ik aan goed advies te vragen en naar de ervaringen van anderen te informeren. Bedenk goed wat je wilt en voer plannen stapsgewijs uit. Dan kun je bijsturen als het nodig is. De overheid stelt subsidies en renteloze leningen beschikbaar en het loont zeker om je daar goed in te verdiepen.”

 

Nieuwsbrief

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
Volg ons ook op:
Favorieten pictogram Webshop pictogram Chat pictogram Contact pictogram Lid worden
Onze website maakt gebruik van cookies en daarmee vergelijkbare technieken. Klik op 'Ik ga akkoord' om toestemming te geven voor het plaatsen van cookies. Lees meer over cookies