Project status: Bezig
Langs de Friese IJsselmeerkust liggen de Makkumerwaarden. Onderdeel hiervan is de Makkumer Noardwaard: een natuureiland van 260 hectare in het IJsselmeer. Met een omvangrijk herstelproject versterken we de natuur op het eiland. We herstellen leefgebieden en verbeteren de omstandigheden voor de planten en dieren die hier thuishoren.
Project info
Op de Makkumer Noardwaard voeren we een omvangrijk natuurherstelproject uit. We realiseren een dynamisch moeras, herstellen rietland en versterken voedselarme graslanden. In totaal gaat het om 78,5 hectare aan natuurmaatregelen. Daarmee verbeteren we de leefgebieden voor moerasbroedvogels, vissen en bijzondere plantensoorten.
45 hectare dynamisch peilmoeras (A)
We richten een moerasgebied in waar het waterpeil kan wisselen. Die afwisseling tussen natte en drogere omstandigheden draagt bij aan een gevarieerd moeras met ruimte voor riet en andere moerasplanten. Windmolens helpen bij het regelen van het waterpeil. Een vispassage maakt het gebied bereikbaar voor vissen.
25 hectare waterriet (B)
We herstellen rietland dat in het water staat en in open verbinding ligt met het IJsselmeer. Waterriet biedt moerasvogels beschutting en nestgelegenheid. Ook vissen vinden er plekken om te schuilen en op te groeien. Zo versterken we de overgang tussen het open water en het eiland.
8,5 hectare voedselarm grasland (C)
Op delen van het eiland verwijderen we de bovenste bodemlaag. Dit noemen we plaggen. Daarmee maken we de bodem voedselarmer en geven we kenmerkende planten van schrale graslanden meer ruimte. Zo werken we aan gevarieerde graslanden met bijzondere plantensoorten.
Gefaseerde uitvoering
We voeren de werkzaamheden de komende jaren in fases uit, met aandacht voor de aanwezige natuur, het waterbeheer en het toekomstige onderhoud. De maatregelen vullen elkaar aan: samen zorgen ze voor meer afwisseling tussen open water, moeras, riet en grasland op de Makkumer Noardwaard.
A: dynamisch moeras · B: herstel grasland · C: ontwikkeling waterriet.
Het IJsselmeer is een natuurgebied van internationaal belang, maar de natuur staat onder druk. Langs de Friese kust verdwijnen op verschillende plekken geleidelijke overgangen tussen land en water. Oevers kalven af en vitaal waterriet neemt af. Daardoor verliezen moerasvogels, zoals de roerdomp, geschikt leefgebied en vinden vissen minder plekken om te paaien en op te groeien.
Ook op de Makkumer Noardwaard is herstel nodig. Rietlanden groeien steeds verder dicht met ruigte, struiken en bomen. Zonder passend beheer verdwijnt het open karakter van het eiland en neemt de afwisseling tussen riet, moeras en grasland af.
Traditioneel worden delen van het rietland gemaaid voor gebruik als dakriet. Dit beheer wordt steeds lastiger: de kwaliteit van het riet neemt af en de afzetmogelijkheden staan onder druk. Daardoor wordt minder rietland gemaaid en kunnen struiken en bomen zich verder uitbreiden. Met dit project herstellen we de omstandigheden voor een gevarieerd en open natuurlandschap. Daarbij kijken we ook vooruit: welk beheer is nodig om de herstelde natuur duurzaam in stand te houden?
Een moeras met een wisselend waterpeil
Binnen de bestaande kades verwijderen we wilgenbos en graven we slenken: ondiepe geulen waar water doorheen kan stromen. De grond die daarbij vrijkomt, gebruiken we om de kade te versterken. We leggen ook een vispassage aan, zodat vissen het moeras kunnen bereiken. Met klepduikers en twee windmolens regelen we het waterpeil en maken we afwisseling tussen nattere en drogere omstandigheden mogelijk.
Meer ruimte voor waterriet
Op delen van het eiland plaggen we droog rietland af tot onder het waterpeil. Zo ontstaan ondiepe waterzones waarin waterriet zich kan ontwikkelen, afgewisseld met slenken. Deze zones staan in open verbinding met het IJsselmeer.
Herstel van soortenrijke graslanden
Op geselecteerde plekken verwijderen we de voedselrijke bovenste bodemlaag. Daarmee geven we planten die juist op voedselarme grond groeien weer de ruimte. Zo versterken we de soortenrijkdom van de graslanden.
Met deze ingrepen herstellen we de geleidelijke overgang van land naar water. Er komt meer ruimte voor waterriet, waterplanten en een gevarieerd moeras. Vissen krijgen meer plekken om te paaien en op te groeien. Via de vispassage kunnen zij tussen het IJsselmeer en het nieuwe moeras trekken.
Het wisselende waterpeil en het herstel van rietland zorgen voor betere omstandigheden voor moerasbroedvogels, zoals de bruine kiekendief, roerdomp, porseleinhoen en snor. In de graslanden geven we bijzondere planten, waaronder de groenknolorchis, meer ruimte door de voedselrijke en verzuurde bovenlaag te verwijderen. Zo versterken we de afwisseling en soortenrijkdom op de Makkumer Noardwaard.
Na de aanbesteding, begeleid door EcoGroen, heeft It Fryske Gea het project in een bouwteam voorbereid met Grondverzet- en aannemingsbedrijf Van der Meer B.V. uit Scharnegoutum en ingenieursbureau Witteveen+Bos. Tijdens de bouwteamfase zijn de natuurmaatregelen verder uitgewerkt en vertaald naar een praktische aanpak voor de uitvoering. De werkzaamheden worden gefaseerd uitgevoerd, met aandacht voor de aanwezige natuur en de omstandigheden op het eiland. We verwachten de werkzaamheden eind 2027 af te ronden.
Gerelateerde berichten
Meer over dit project en lees over hoe It Fryske Gea zich inzet voor het beschermen, beheren en ontwikkelen van de natuur en cultuurhistorie in Fryslân.
