Project status: Bezig
De grutto – onze nationale vogel – staat onder druk. Ondanks beschermingsmaatregelen blijft het aantal broedparen dalen. Het grootste knelpunt is duidelijk: te weinig kuikens overleven hun eerste levensweken. Het Grutto Kuikenoverleving Project (2026–2030) onderzoekt waarom dit gebeurt – en wat nodig is om dit te verbeteren. Een deel van het onderzoek vindt plaats in het beheergebied van It Fryske Gea in Zuidwest-Friesland, één van de belangrijkste onderzoeksgebieden binnen het project.
Gruttokuikens zijn nestvlieders en zoeken al snel zelf voedsel. In hun eerste weken zijn ze kwetsbaar en afhankelijk van:
Hoe deze factoren samenhangen, is nog onvoldoende duidelijk – terwijl dat essentieel is voor effectief beheer. In een studiegebied van circa 11.500 hectare – waaronder terreinen van It Fryske Gea – wordt al sinds 2004 onderzoek gedaan naar broedsucces en kuikenoverleving. Deze lange meetreeksen maken het mogelijk om trends en effecten van beheer goed te begrijpen.
Het project richt zich op drie sporen:
Wat dit project bijzonder maakt, is de combinatie van onderzoek en experiment. Kuikens worden gevolgd met ultralichte zenders en in sommige gevallen tijdelijk onder gecontroleerde omstandigheden grootgebracht. Zo kunnen onderzoekers precies meten hoe landschap, voedsel en predatie hun groei en overleving beïnvloeden – ook tijdens de trek.
In de onderzoeksgebieden van It Fryske Gea kun je tijdens het broedseizoen verschillende onderzoeksopstellingen tegenkomen. Denk aan kleine, afgezette stukken grasland waar kuikens tijdelijk in een veilige omgeving zonder predatoren opgroeien, onderzoekers die met antennes kuikens volgen via ultralichte zendertjes, en gele vallen waarmee het voedselaanbod van insecten wordt gemeten. Ook worden cameravallen gebruikt om te onderzoeken welke roofdieren een rol spelen. Deze aanpak helpt om beter te begrijpen hoe voedsel, predatie en landschap samen de overleving van gruttokuikens bepalen. Kom je dit tegen? Houd dan afstand en laat het onderzoek ongestoord plaatsvinden.
Alle gegevens worden samengebracht in een populatiemodel. Daarmee kunnen verschillende maatregelen worden doorgerekend, zoals:
Zo ontstaat inzicht in wat écht werkt voor herstel van de gruttopopulatie. Een belangrijke vraag is of Zuidwest-Friesland – en dus ook de gebieden van It Fryske Gea – voldoende jongen voortbrengt om de populatie in stand te houden. Het antwoord bepaalt welke maatregelen nodig zijn, lokaal én internationaal.
Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking met verschillende onderzoeksinstellingen.
Lees meer over de achtergrond en aanpak via de Rijksuniversiteit Groningen:
https://www.rug.nl/research/gelifes/ceg/_piersma/chick-survival
