Schipper op de Blaustirns
Schipper Hein Sterk viert een jubileum. Hij vaart in 2026 twintig jaar op excursieboot de Blaustirns in de Alde Feanen. Ophouden is er nog niet bij: “De natuur is hier alle seizoenen prachtig en je hebt bijna altijd enthousiaste mensen aan boord.”
Op een zonnige dag vaart de Blaustirns (zwarte stern) uit. De schipper moet eerst in de achteruit, want het op zonne-energie varende schip heeft geen boegschroef. “Ik moet dus van de kade afdraaien op de voorspring. Het is een van de dingetjes die dit schip bijzonder maakt. Naast natuurlijk dat hij elektrisch is.” Terwijl Hein de route afstemt met de gids, komt de steiger bij het bezoekerscentrum in Earnewâld in zicht. De gasten staan al te wachten, vandaag zijn dat leden van een buurtvereniging.
Handig stuurt Hein de catamaran de Langesleat op. Als schipper van de Blaustirns moet je in het bezit zijn van het grote vaarbewijs. Dat zit bij hem wel goed, want Hein bracht zijn werkzame leven door op het water. Eerst vijftien jaar als stuurman op zee en daarna als loods in de haven van Rotterdam. “Toen ik in 2005 met pensioen ging verhuisden mijn vrouw Anneke en ik terug naar Fryslân, naar Gorredijk. Een tijdje later gingen we mee op excursie op de Blaustirns en raakte ik aan de praat met schipper Jelle de Boer. Ik dacht: dat schipperen op zo’n boot lijkt me wel wat. Dat kwam prachtig uit, want Jelle wilde stoppen.”
Het is een rustige tocht voor de schipper. Vanwege het mooie weer verdwijnen de gids en gasten al snel naar het open bovendek voor beter zicht. Via het monument voor het neergestorte vliegtuig in de Tweede Wereldoorlog varen ze over de Saiter Petten. Dan klinkt er buiten plotseling een kreet: hoog boven de Blaustirns cirkelt een zeearend. Fascinatie en bewondering is van de gezichten af te lezen. De gids legt uit dat er in het voorjaar twee kuikens uit het ei zijn gekropen in de Alde Feanen. Een prachtig gebeuren dat te volgen was via de nestcam van It Fryske Gea.
Hein en Anneke hebben er geregeld voor gezeten. “We zijn beide natuurmensen, houden ook erg van vogelen. Anneke vaart ook graag mee. Heel gezellig en bovendien handig, want zij is ‘matroos met dienstboekje’. Dat is verplicht op deze boot en als Anneke mee is, hoeft de gids het dus niet te hebben.” Voor Hein is er één plek waar hij altijd extra van geniet: de Sytse Maaikesleat. “Hier zie je zo veel.” Hij vertraagt de boot om zijn gasten te laten genieten van de petgaten en het voormalige huisje van het kluizenaarsstel waar de sloot naar vernoemd is.
Benieuwd naar de vliegende deur?
De Alde Feanen is ruim 2.500 hectare groot. Dit unieke laagveengebied bestaat uit meren, petgaten, vaarten, graslanden, rietlanden en moerasbossen. De perfecte plek voor de zeearend.
Terwijl de boot verder glijdt over de Ransleat vertelt Hein dat de Blaustirns zo’n 140 keer per jaar uitvaart. “De tochten worden verdeeld over drie schippers en een invalschipper. Ik vaar dus om de drie weken een week. In die week zijn er in het hoogseizoen zo’n drie of vier tochten en in het laagseizoen hooguit twee. Er zijn twee soorten excursies: voor groepen op reservering en op open inschrijving. We varen in de basis een vaste route, maar er bestaan enkele variatiemogelijkheden.”
It Fryske Gea organiseert door het jaar verschillende excursies op de Blaustirns, zo kun je op reeëntocht of de ‘big five’ van de Alde Feanen ontdekken. Ook zijn er zo nu en dan nachttochten bij volle maan. “Hier op de Ransleat is het ’s avonds bijvoorbeeld prachtig.”
Hein zag de vogelsoorten in de Alde Feanen de afgelopen twintig jaar veranderen. “Je ziet hier bijvoorbeeld minder grutto’s en kemphanen, maar juist weer meer veldleeuweriken, gele kwikstaarten en snorren. Verder zijn er ook nieuwe soorten bijgekomen, zoals de grote witte reiger en de cetti’s zanger. Het mooie aan deze boot is ook dat hij zo stil is, wij jagen vogels niet weg.”
Hein moet wel eerlijk toegeven dat het schip door ouderdom meer geluid geeft dan voorheen. Niet vreemd als je weet dat It Fryske Gea de boot in 1997 heeft laten maken en nu dus bijna dertig jaar in gebruik heeft. “Een boot op zonne-energie was toen heel innovatief en vooruitstrevend. Er is destijds ook niet bezuinigd: het schip heeft dubbele getinte ramen en alles is gemaakt van roestvrijstaal. En kijk dit stuur, het blijft prachtig om dat vast te hebben!”
