Project status: Bezig
Aan de rand van Nationaal Park De Alde Feanen ligt het Ûnlân fan Jelsma, in het petgatengebied rondom De Veenhoop. Eeuwen geleden werd hier veen gewonnen. Het veen droogde op brede legakkers – de zogenaamde stripen – terwijl de smalle petgaten langzaam volliepen met water. Het open water groeide langzaam dicht met planten, totdat er uiteindelijk bomen (vooral zwarte els) gingen groeien. Zo ontstond er moerasbos. Dit noemen we verlanding.
Nog altijd zie je dit oude patroon van legakkers en petgaten terug in het landschap. Het geeft het gebied een unieke, bijna tijdloze sfeer.
Project info
Tussen de elzen en natte weilanden liggen nog stroken met restanten blauwgrasland. Dit zijn zeldzame graslanden, met soorten die je bijna nergens anders meer vindt: veenpluis, Spaanse ruiter, blauwe zegge en andere zeggesoorten. Samen vormen ze een kwetsbaar landschap dat in Nederland nog maar op enkele plekken voorkomt.
Maar dit bijzondere type natuur staat onder druk. Het grondwaterpeil daalt, stikstof brengt de bodem uit balans en vanuit de verlande petgaten groeien bomen en struiken langzaam de stripen op. Zonder ingrepen verdwijnen de blauwgraslanden – en daarmee een waardevol stukje natuur.
Om het blauwgrasland voor de toekomst te behouden, grijpen we nu in. We zetten de bosranden terug en verwijderen zo’n 1,25 hectare opslag van bomen en struiken. Daarmee maken we de stripen weer open en licht. Ook blijven we de legakkers maaien en onderhouden, zodat bloemen en grassen de ruimte krijgen om zich te herstellen.
De werkzaamheden gebeuren zorgvuldig en altijd onder begeleiding van een ecoloog, zodat planten en dieren zo min mogelijk worden verstoord.
Het Ûnlân fan Jelsma is niet toegankelijk voor publiek. Juist de rust maakt dit gebied zo waardevol voor kwetsbare natuur. Met de herstelmaatregelen zorgen we dat dit stille veenlandschap behouden blijft, als onderdeel van de rijke natuur van De Alde Feanen. Ook al kun je het gebied zelf niet bezoeken, de soorten die hier floreren versterken de biodiversiteit in de hele omgeving.
In het najaar van 2025 zijn de werkzaamheden gestart. Nog datzelfde jaar moet het grootste deel klaar zijn. Daarna zorgen we met beheer en monitoring dat het gebied open en soortenrijk blijft.
Een landschap waarin het blauwgrasland kan herstellen. Waar veenpluis en Spaanse ruiter weer ruimte krijgen. En waar, ook al is het gebied niet toegankelijk, de natuur zich kan herstellen en bijdragen aan de rijkdom van De Alde Feanen.
