Project status: Bezig
Een kwelder is een buitendijks gebied dat direct grenst aan de zee zoals in onze natuurgebieden Peazemerlannen en Noard-Fryslân Bûtendyks en op Ameland. Begroeide kwelders kunnen een bijdrage leveren aan waterveiligheid. Erg belangrijk nu we zien dat de zeespiegel stijgt. Daarnaast slaat de vegetatie op de kwelder het broeikasgas koolstofdioxide (CO2) op. Daarmee levert de kwelder ook een bijdrage aan het milieu.
Project info
In 2024 onderzochten wetenschappers van kennisinstituut Deltares, Universiteit Twente en TU Delft, op initiatief van Wetterskip Fryslân, hoe groot de bijdrage van de kwelder aan de waterveiligheid daadwerkelijk is.
Voor dit onderzoek stelde It Fryske Gea stukken uit de kwelder van natuurgebied de Peazemerlannen beschikbaar. Centraal stonden de vragen: Remt de vegetatie op de kwelder de golven af? Wat betekent dit voor de zeedijk? Kan die ook lager worden aangelegd of met een groene in plaats van harde (betonnen) bekleding?
Een mooie bijkomstigheid is dat de groene kwelders ook voor meer biodiversiteit zorgen.
Voor de proef werden blokken grond uit de kwelder van de Peazemerlannen ten oosten van het dorp Peazens-Moddergat gehaald. De grond werd voor onderzoek naar de Deltagoot in Delft gebracht. In de Deltagoot van Deltares kan met extreme golven een superstorm worden nagebootst.
Uit dit onderzoek blijkt dat kweldervegetatie bijdraagt aan de vermindering van de golfbelasting op de dijk. Naast de dempende werking houdt kweldergras bij hoogwater ook slib vast. Zo groeit de kwelder mee met de zeespiegelstijging. De golven die de dijken bereiken zijn door het gras minder krachtig.
Op dit moment, voorjaar 2025, is Wetterskip Fryslân de invloed van deze nieuwe kennis op het dijkontwerp voor het dijktraject Koehool – Lauwersmeer aan het doorrekenen. Voor dit traject wordt binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) gewerkt aan een ontwerp om de zeedijk te versterken. De resultaten van dit onderzoek worden hier mogelijk al bij gebruikt. Overige Waterschappen en Rijkswaterstaat kunnen de resultaten eveneens gebruiken voor toekomstige dijkontwerpen en dijkversterkingen waarbij sprake is van aangrenzend voorland of kwelders.
De versterkingsopgave voor het dijktraject Koehool – Lauwersmeer biedt kansen om tegelijkertijd het landschap, de natuur en het gebied te verbeteren. Binnen het project 1DYK werken Wetterskip Fryslân, provincie Fryslân, Rijkswaterstaat, gemeente Noardeast-Fryslân, gemeente Waadhoeke en landbouw- en terreinbeherende organisaties samen om deze kansen in kaart te brengen en waar mogelijk te realiseren. Uiteraard is It Fryske Gea hierbij betrokken. Meer informatie over dit project.
Gerelateerde berichten
Meer over dit project en lees over hoe It Fryske Gea zich inzet voor het beschermen, beheren en ontwikkelen van de natuur en cultuurhistorie in Fryslân.
