Open Monumentendag 2025

Op 13 en 14 september 2025 is het Open Monumentendag met als thema “Gebouwd om te blijven”. Honderden monumenten openen hun deuren om hun verhalen te delen. Ook in Fryslân zijn er bijzondere plekken te bezoeken. Dit jaar kun je terecht op twee unieke locaties van It Fryske Gea: op zaterdag bij de historische stelpboerderij It Kathûs in Nes en zondag bij de Buismanskoai bij Piaam.

Zaterdag 13 september – It Kathûs (historische stelpboerderij in Nes)

Van 11:00 tot 16:30 uur is It Kathûs geopend. Bezoekers krijgen de kans om:

• de geschiedenis van het pand en zijn bijzondere bewoners te ontdekken,

• binnen en buiten valt er van alles te beleven: van verhalen over het landschap en de historie van de boerderij, tot een filmvertoning in de schuur en een ontmoeting met de Vogelwacht Akkrum. Ook de Boerderijenstichting vertelt in de authentieke pronkkamer over het leven en wonen op een Friese stelpboerderij.

• een kijkje te nemen in de cultuurhistorische details van de boerderij, deze bijna onaangetaste stelpboerderij ademt historie: een authentieke pronkkamer met bedstee, originele tegels in de gang, een oude zolder met spekhok. Ook het eeuwenoude, omgrachte erf en het omliggende fûgeltsjelân laten zien hoe landschap en erfgoed eeuwenlang met elkaar verbonden zijn.

It Kathûs laat zo niet alleen het verleden spreken, maar ook hoe een monument kan uitgroeien tot een plek voor de toekomst.

Zondag 14 september – Buismanskoai (eendenkooi bij Piaam)

Op zondag is van 13:00 tot 17:00 uur de Buismanskoai bij Piaam te bezoeken. Deze bijzondere plek ligt verscholen in het landschap en was eeuwenlang een belangrijk onderdeel van de Friese cultuur en voedselvoorziening.

Tijdens een rondleiding wandel je met een gids van It Fryske Gea door het kooibosje en leer je alles over de traditionele vangtechnieken die hier werden toegepast. Je komt meer te weten over het eeuwenoude Recht van Afpaling, dat de rust rond de kooi waarborgde, en over de kooiker, die met veel kennis en geduld de eenden wist te lokken en te vangen.

Naast de geschiedenis is er ook aandacht voor de natuur: het kooibosje vormt een waardevol leefgebied voor vogels en andere dieren. Zo vertelt de Buismanskoai niet alleen over de relatie tussen mens en natuur in vroegere tijden, maar ook over hoe die verbondenheid vandaag de dag nog steeds van betekenis is.

Zo biedt Open Monumentendag dit jaar de kans om in één weekend twee heel verschillende werelden van It Fryske Gea te ontdekken: de intieme sfeer van een authentieke boerderij en de stilte van een eeuwenoude eendenkooi. Beide plekken laten zien hoe rijk en veelzijdig het Friese erfgoed is.