Zeearend | It Fryske Gea

Zeearenden in De Alde Feanen – een terugblik

14 juli 2025/ Nieuws & publicaties, Zeearend

Wat was het een prachtig seizoen! Genieten jullie nog één keer mee?

Tweede zeearendjong uitgevlogen

8 juli 2025/ Nieuws, Zeearend

Na nog een paar onrustig dagen op het nest is K2, het zeearendjong dat begin maart drie dagen na brusje K1 uit het ei kwam, vanmorgen om half zeven weggevlogen. Er waren nog vier dagen na het uitvliegen van K1 nodig om voldoende kracht en moed te verzamelen om zelf ook te gaan.

Dit is de laatste clip van 2025 over het wel en wee van het zeearendpaar dat we al vele jaren succesvol jongen de wereld in zien helpen. Er volgt nog een seizoenssamenvatting. Hou de website in de gaten.

Uitgevlogen jong komt terug op nest

7 juli 2025/ Algemeen, Zeearend

Toch wel weer een verrassing, het uitgeloven jong kwam nog even terug op het nest. Hoe ging dat verder?

Wat stond er op het menu van de jongen?

1 juli 2025/ Algemeen, Zeearend

Stimuleren …

In de voorafgaande 4 à 5 dagen aan het uitvliegen werden er duidelijk minder prooien naar het nest gebracht en waren er zelfs twee dagen dat er niets op de nestrand werd gedeponeerd. Kennelijk moest dit een stimulans zijn voor de jongen om het nest te gaan verlaten! Hoe dan ook … het eerste jong waagde de sprong en het tweede zal binnenkort dit goede voorbeeld wel gaan volgen. En het derde ei? Oftewel een derde jong wat er nooit kwam? Dit ei zal wellicht nog ergens, al dan niet beschadigd, onder in de nestkom liggen. Wie weet wordt het gevonden bij controle werkzaamheden aan de webcam en kan het een plekje krijgen in het Informatiepunt Nationaal Park De Alde Feanen in Earnewâld?

De laatste avond samen op het nest

Wat stond er dit seizoen op het menu?

Vanaf het uitkomen van het eerste jong tot het uitvliegen (11 april – 1 juli ’25) werden door de zeearend ouders 241 prooien naar het nest gebracht. Man zeearend bracht 134 prooien en vrouw
zeearend 107. Conform de voorgaande jaren was het vooral de man die in de eerste 4 à 5 weken de prooien naar het nest bracht en de vrouw die de prooi vervolgens in kleine hapklare brokjes aan de jongen voerde. Daarna zagen we dat deze taken meer gelijkwaardig werden uitgevoerd, waarbij de vrouw overigens het meest ‘sturend’ optrad bij het voeren en verdelen van de prooi aan de jongen.

De variatie in prooien (241 stuks) zag er als volgt uit:
Gevogelte: 155 64 %
Vis: 57 24 %
Haas: 29 12 %

Het gevogelte (155stuks) bestond uit:
Grauwe gans (pullen tot halfwas): 95
Meerkoet (adult): 35
Grote Canadese gans (pullen tot halfwas): 16
Blauwe reiger (adult): 4
Wilde eend (adult): 2
Kolgans: 1
Houtduif (adult): 1
Zilvermeeuw (adult): 1

De vis (57 stuks) bestond uit:
Brasem: 39
Paling: 9
Voorn: 5
Snoekbaars: 1
Zeelt: 1
NN (onbekend): 2

Blog: Andries Dijkstra

Eerste zeearendjong De Alde Feanen vertrekt

1 juli 2025/ Nieuws & publicaties, Zeearend

In de vroege ochtend (5.56 uur) van 1 juli 2025 was het moment daar, het eerste van de twee zeearend jongen verliet met een prachtige en majestueuze zweefvlucht het ouderlijk nest.

Oefenen, oefenen, oefenen.

17 juni 2025/ Nieuws & publicaties, Zeearend

Je knippert een paar keer met je ogen en zie daar, twee gigantische zeearend kuikens. De jonge zeearenden in Nationaal Park De Alde Feanen zijn volop bezig met vliegoefeningen. Ze slaan hun vleugels uit, bouwen spierkracht op en bereiden zich voor op hun allereerste vlucht. Over een paar weken zullen ze het nest verlaten. Genieten jullie nog even mee?

Wat eten de jonge zeearenden?

11 juni 2025/ Zeearend

Denkend aan 2017, het jaar dat een zeearend paar voor het eerst succesvol broedde bij It Fryske Gea in het Nationaal Park De Alde Feanen. Acht jaar later staan jong nr. 15 en 16 van dit ons inmiddels zo vertrouwde zeearend paar op de drempel (nestrand) van hun leven om over enkele weken het nest te verlaten.

Zomerpolder ‘de Wyldlannen’, jachtterrein van de zeearenden (foto 7 juni 2025, Andries Dijkstra)

Veel geleerd, gezien én genoten

Dankzij de webcam kregen en krijgen we een prachtige inkijk op het zeearend leven. We zagen pasgeboren witte dons jongen met een geboortegewicht van rond de 85 gram groter en zwaarder worden, tot ze als juveniele in een donkerbruin verenpak gestoken zeearenden met een gewicht van 4 à 4,5 kilogram hun toekomst tegemoet kunnen vliegen. Dan heb je als zeearend jong dus in 11 à 12 weken je eigen geboortegewicht met een factor 50 zien toenemen. Om dit te realiseren hebben de ouders een prestatie van formaat moeten leveren. Te beginnen met het opkalefateren van het nest, het leggen en uitbroeden van de eieren én vervolgens de jongen te voorzien van voldoende en gevarieerd voedsel. Al met al is een zeearend paar daar vijf maanden mee bezig. Daarna zullen ze hun jongen nog eens gedurende eenzelfde periode bijstaan en coachen om zelf te leren jagen.

Wie deed wat?

Om een indruk te krijgen wat er moet gebeuren voordat zeearend kuikens kunnen uitvliegen, heb ik wat cijfers van de voorgaande jaren op een rij gezet.

Overzicht 2022

Van de in totaal 261 prooien werd 55% door man en 45% door vrouw zeearend op het nest gebracht. De variatie aan prooien bestond uit:

Gevogelte 172: 66%
Vis 79: 30%
Haas 10: 4%

Overzicht 2023

Van de in totaal 244 prooien werd 52% door man en 48% door vrouw zeearend op het nest gebracht. Hierbij de opmerking dat er toen in de laatste week voor het uitvliegen, wegens een kabelbreuk, geen data verzameld konden worden. De variatie aan prooien bestond uit:

Gevogelte 156: 64%
Vis 81: 33%
Haas 7: 3%

Overzicht 2024

Van de in totaal 237 prooien werd 57% door man en 43% door vrouw zeearend op het nest gebracht. De variatie aan prooien bestond uit:

Gevogelte 124: 52%
Vis 96: 41 %
Haas 13: 5%
Reekalf (1x) + NN (3x onbekend) 4: 2%

Het is de bedoeling om over een week of drie een uitgebreid overzicht 2025 te publiceren. Dit overzicht zal grotendeels vergelijkbaar zijn met de voorgaande jaren. op één prooi groep na! Want ja, dit seizoen was een soort het haasje… de haas! Vooruitlopend op het definitieve overzicht is nu al duidelijk dat in 2025 het aantal hazen op het menu is verdubbeld en rond de 10% van het totaal aan prooien bedraagt.

Blog geschreven door: Andries Dijkstra

Wie het kleine niet eert…

26 mei 2025/ Zeearend

‘Wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd!’ Tijdens een vaarexcursie in de afgelopen week door het Nationaal Park de Alde Feanen moest ik denken aan dit spreekwoord.

De zomerpolder op 24 mei 2025, daar waar het zeearend paar broedt omringd door veel, heel veel zowel bekende als onbekende diersoorten en vegetatie (foto: Andries Dijkstra)

Wat we zien én niet zien…

Tijdens de vaarexcursie voeren we langs de kleurrijke zomerpolder waar het ons bekende zeearend paar hun twee jongen grootbrengt. Daar waren o.a. zingende rietzangers, rietgorzen, veldleeuweriken, gele kwikstaarten en jodelende wulpen te zien én horen. Maar deze fraaie, geliefde en min of meer bekende diersoorten zouden daar niet te bewonderen zijn zonder de
aanwezigheid van talloze kleine, kriebelende, vaak als vies ervaren en niet populaire, onbekende beestjes. Eigenlijk gaat het hierbij om onvoldoende kennis over tal van onbekende, minder tot niet opvallende diersoorten, die wél van cruciaal belang zijn voor het in stand houden van een gezond ecosysteem. Als het daar mis gaat, dan gaat het ook mis met het voortbestaan van alle door ons zo gewaardeerde fraaie, fluitende vogelsoorten en aaibare reeën. En … als het daar mis gaat, dan gaat het overigens ook mis met het voortbestaan van onze eigen soort, de homo sapiens!

Wat wél en juist niet te doen?

Het is van vitaal belang om meer kennis te vergaren en dus meer aandacht te hebben én onderzoek te doen naar alle vormen van biodiversiteit. En dat lukt niet door drastisch te gaan
bezuinigen op de budgetten voor de Nationale Parken in ons land! Het huidige kabinet wil 24 miljoen bezuinigen op de Nationale Parken, nota bene de belangrijkste natuurgebieden van Nederland. Juist deze plekken zijn onmisbaar voor educatie, gezondheid, verbinding en een leefbare toekomst. In de Nationale Parken leren, werken en genieten miljoenen
mensen van de natuur. Als deze onbezonnen en heilloze bezuiniging doorgaat, raken we veel meer kwijt dan alleen geld. Dan verliezen we niet voor altijd de natuurbeleving, maar bovenal de kansen en kennis op een gezond voortbestaan voor ons allen! Dus … kom in actie en laat van je horen! Teken de petitie en red onze Nationale Parken! In Nederland hebben we twintig Nationale Parken waar de kostbare bijzonderheden van de Nederlandse natuur nog aanwezig en te bewonderen zijn. Denk daarbij aan duinen, getijden gebieden, laagveen moerassen, bossen, heide, beekdalen en nog veel meer. Gezamenlijk beslaan de parken zo’n 120.000 hectare en dat klinkt als veel, maar is feitelijk minder dan 3% van het Nederlands grondgebied! Inwoners van Nederland … denk je eens in, nog minder dan 3% … daar ga je toch niet ook nog eens op bezuinigen?! Nee, dat ga je juist koesteren, beschermen en steeds meer waarderen … wees welkom en ga mee om te genieten!

De zomerweide zoals het moet zijn, vol met bloeiende vegetatie, insecten én een rijk bodemleven! (foto: Andries Dijkstra)

Blog geschreven door Andries Dijkstra

Nestgeur…!

16 mei 2025/ Nieuws, Zeearend

In figuurlijk zin bedoelen we daarmee de vertrouwde geur van het gezin en huis waar men vandaan komt en opgroeide. Voor de zeearend jongen zou dit eveneens van toepassing kunnen zijn, maar zeker ook in de letterlijke betekenis van het woord … de geur op het nest!

Hygiëne op het nest

Inmiddels wordt het nest ruim vier weken bewoond door twee hongerige zeearend jongen. Op de nestrand liggen prooiresten, braakballen en sporen van ontlasting. En zulks in combinatie met warm en zonnig weer …, dan kan het haast niet anders dan dat er sprake is van ‘nestgeur’ in de letterlijke betekenis van het woord. De zeearend ouders nemen met regelmaat de karkassen van de prooien (hazen, meerkoeten, etc.) weer mee van het nest om deze ergens in de polder te droppen. Ook wordt er frequent vers plantaardig materiaal aangevoerd en de nestbodem doorwoeld. Toch maak ik mij geen illusies dat het daar op het nest, althans voor de menselijke reukzin, ontzettend stinkt! Maar dit vormt voor de jonge zeearenden geen enkele belemmering om te groeien als kool en zich gezond te kunnen ontwikkelen totdat ze sterk genoeg zijn om hun vertrouwde nest te verlaten.

Kunnen vogels ruiken?

Tot medio de vorige eeuw waren veel ornithologen (vogeldeskundigen) er van overtuigd dat vogels niet konden ruiken. Maar dat bleek na gedegen wetenschappelijk onderzoek toch anders te zijn. De meeste vogels hebben twee neusgaten (spleetjes) aan de bovenkant van de snavel. Via deze gaten komen de geuren naar binnen en worden getransporteerd naar een hersenkwab die hun reukzin bepaalt. De mate waarin vogels kunnen ruiken verschilt per soort. Hoe groter de genoemde hersenkwab, hoe beter ze kunnen ruiken en de geur detecteren. Zo hebben de aaseters onder de vogels genoeg aan een paar moleculen van het gas (een organische zwavelverbinding) wat vrijkomt uit een vers lijk, om die vervolgens als voedselbron op te kunnen sporen. En ja, hoewel de zeearenden momenteel uitsluitend verse, net gedode, prooien aanvoeren, zijn het eveneens aaseters die goed kunnen ruiken! Ik denk dat zij de geur van de nog aanwezige prooiresten op het nest zeker niet als vervelend en onaangenaam ervaren. Het zou best eens kunnen zijn dat zij die geur ervaren, zoals veel mensen de geur van gefrituurd voedsel weten te waarderen!

Een kleine overdenking…

2 mei 2025/ Nieuws, Zeearend

In een aantal door It Fryske Gea beheerde gebieden broeden inmiddels zeearenden. Dit jaar broeden er in het Nationaal Park de Alde Feanen voor het eerst zelfs twee zeearend paren en daar mogen we best wel trots op zijn!

Voorjaar in het NP ‘de Alde Feanen’ (foto Andries Dijkstra)

Een gezonde leefomgeving voor zeearenden

Uiteraard is het prachtig dat er dit jaar voor het eerst twee zeearend paren broeden in ‘de âlde Feanen’, maar daarbij gaat het om meer dan de aanwezigheid van een zeearend paar te zien als een doelstelling op zich. Het door de jaren heen hard werken aan de realisatie van een robuust, gezond en divers ecosysteem dat was én is de ultieme kroon op het werk! Een toppredator zoals de zeearend, kan zich niet voortplanten en handhaven zonder een stevig fundament in de vorm
van een evenwichtig ecosysteem. Een samenhangend systeem waarin heel veel soorten, van klein tot groot en uit zowel flora als fauna, een goede plek hebben.

In een dichtbevolkt land als het onze zullen niet alleen bestuurders en natuurbeheerders, maar zeer zeker ook wij met z’n allen als individuen, continu zorg en aandacht moeten hebben om deze (natuur)gebieden te beschermen. Wij mensen zullen bereid moeten zijn om nog meer ruimte en rust te gunnen aan alle soorten op deze aardkloot, zonder dat wij bepalen van welke soort er (te) veel of weinig mogen zijn!

Ondertussen op het nest

De beide jongen groeien als kool en krijgen een overvloed aan gevarieerd voedsel aangeboden door de ouders. Zo stond er de afgelopen week zeven keer vis, een haas en acht keer gevogelte op hun menu. Waarbij als het meest opvallend toch wel een volwassen kolgans genoemd mag worden. Overigens best wel een kranig staaltje van kracht en behendigheid om die op het nest te krijgen!

De jongen hebben regelmatig hun onderlinge ‘boks gevechten’ wat overigens niet leidt tot serieus letsel bij een van hen of beiden. Hun leeftijdsverschil van 2½ dag is geen reden tot zorg, het onderlinge krachtsverschil is minimaal. Wel valt er een verschil in dominantie waar te nemen. Het ene jong gedraagt zich wat meer ‘agressief’, terwijl het andere jong zich ‘onderdaniger’ opstelt, maar gelijker tijd behendig is in het ontwijken van de aanvallen van de nestgenoot.

Uiteindelijk krijgen beide jongen voldoende voedsel naar binnen. De ene wellicht door dominantie en de andere door zich gedeisd te houden en op het juiste moment letterlijk toe te happen … beide strategieën werken!

Moeder zeearend met de twee jongen en … het ei (screenshot via de webcam)