Nationaal De Park De Alde Feanen heeft er een nieuwe activiteit bij: de Escaperoute. Deze avontuurlijke rugzakroute, ontwikkeld door IVN, laat kinderen op een spannende manier kennismaken met de natuur in het Pettebosk.
Gewapend met een rugzak vol aanwijzingen én een GPS gaan deelnemers in groepjes op zoek naar verschillende coördinatiepunten in het gebied. Op elke locatie wacht een opdracht of puzzel. Elk puzzeldeel bestaat uit twee onderdelen: één vind je in de rugzak, het andere ontdek je ter plekke in de natuur. Door de puzzels op te lossen verzamelen de deelnemers letters. Wie alle zes de letters weet te vinden, kan het geheime woord vormen en zo het mysterie van de nieuwe heerser in De Alde Feanen ontrafelen.
De Escaperoute is speciaal ontwikkeld voor kinderen van 10 tot 13 jaar en duurt ongeveer 1 tot 1,5 uur. Rugzakjes zijn verkrijgbaar van woensdag t/m vrijdag tijdens de openingstijden van het Informatiepunt De Alde Feanen en kunnen ook vooraf worden gereserveerd via 0511 – 53 96 18. De prijs bedraagt € 7,- per kind; leden betalen € 5,-.
Met de Escaperoute wordt een spannend spel gecombineerd met een ontdekkingstocht door de natuur – een ideale activiteit voor jonge avonturiers.
Het is weer dat magische moment in het jaar: de heide kleurt paars! Wil jij dit prachtige natuurfenomeen van dichtbij zien? Wij delen onze beste tips!
Het Mandefjild bij Bakkeveen is één van de pronkjuwelen van It Fryske Gea. Het gebied is een echte publiekstrekker. Heidevelden, bos, vennen en een zandverstuiving zijn het ideale decor voor een mooie wandeling. Het gebied bestaat uit De Bakkefeansterdunen, het Mandefjild en de Heide fan Allardseach. Tussen zonsopkomst en zonsondergang zijn de wandelpaden en zandvlakte vrij toegankelijk.
De Schaopedobbe, een bijzonder heidegebied met vennen, een zandverstuiving en groepjes bomen. Landschappelijk gezien is dit een schat, vanwege zijn enorme rijkdom aan planten en dieren. Daarnaast is het een heel rustig gebied, hier kun je in stilte wandelen en de rust opzoeken tussen de heide. Er is een gemarkeerde wandelroute van 4 kilometer.
De Delleboersterheide is het perfecte gebied voor het hele gezin. De grote weidse heide is de ideale plek voor kinderen om lekker rond te dwalen, zonder ze uit het oog te verliezen. Ook voor de ouders valt er genoeg te ontdekken. Nog niet bekend met de Delleboersterheide? Het is zeker een bezoekje waard.
It Fryske Gea heeft naast de grote heidegebieden ook enkele kleine pareltjes in haar bezit. Onverwacht mooie natuurgebiedjes, die onbekend zijn bij het grote publiek. Op zoek naar iets meer rust? Bezoek dan een van de onderstaande gebieden.
Heide Hulstreed Liphústerheide Kapellepôle
De heide is niet alleen prachtig, het is ook kwetsbaar. Districtshoofd Michel Krol: “Dat is ook waarom mensen op de gemarkeerde paden moeten blijven. Overal zitten kwetsbare planten en insecten. Bij de zandverstuiving naast Bakkeveen, vind je bloeiende heide en daar kun je goed bij komen. Maar kom niet in het afgesloten gebied.” Om ervoor te zorgen dat mens en natuur goed samengaan, hebben we een aantal gedragsregels in It Fryske Gea. Zo zorgen we er samen voor dat de natuur niet verstoord wordt. We vragen je dan ook om deze regels te respecteren en je hieraan te houden.
Na nog een paar onrustig dagen op het nest is K2, het zeearendjong dat begin maart drie dagen na brusje K1 uit het ei kwam, vanmorgen om half zeven weggevlogen. Er waren nog vier dagen na het uitvliegen van K1 nodig om voldoende kracht en moed te verzamelen om zelf ook te gaan.
Dit is de laatste clip van 2025 over het wel en wee van het zeearendpaar dat we al vele jaren succesvol jongen de wereld in zien helpen. Er volgt nog een seizoenssamenvatting. Hou de website in de gaten.
Op basis van een zorgvuldige beoordeling heeft It Fryske Gea scenario 2 aangewezen als voorkeursvariant voor de herbestemming van de monumentale boerderij It Kathûs in Nes, bij Akkrum. Deze variant biedt uiteindelijk de meeste kansen om het erfgoed te behouden én het weidevogelgebied te beschermen, terwijl het aansluit bij de missie van It Fryske Gea en brede maatschappelijke waarde toevoegt. Chris Bakker, adjunct-directeur van It Fryske Gea: “Met deze voorkeursvariant kiezen we voor een plan dat recht doet aan de plek én aan onze missie: het verbinden van landschap, erfgoed en gemeenschap.” De komende periode wordt het plan verder uitgewerkt. Een definitief besluit volgt naar verwachting in 2026, na toetsing op uitvoerbaarheid, vergunningen en fondsenwerving.
Zorgvuldige afweging
In 2022 werd It Fryske Gea eigenaar van It Kathûs, als onderdeel van de aankoop van 42 hectare weidevogelland. Daarna startte een breed participatief traject om een passende herbestemming te vinden. Drie plannen zijn getoetst aan criteria zoals erfgoedbehoud, natuurwaarden, mienskipsdraagvlak en haalbaarheid. Scenario 2 kwam hierin het beste naar voren. Projectleider Jan-Willem Rodenburg benadrukt: “We hebben dit traject met grote zorgvuldigheid doorlopen. Het gekozen scenario sluit het beste aan op onze criteria én op de bijzondere waarden van het gebied.”
De complete ondernemingsplannen zijn eerder ook samen met experts van Arcadia beoordeeld. Vervolgens zijn met enkele indieners verdiepende gesprekken gevoerd, waarna de plannen zijn doorontwikkeld en getoetst op (financiële) haalbaarheid. Dat is een intensief en zorgvuldig proces geweest.
Scenario 2: Centrum voor mens, natuur en transitie
Het plan is ontwikkeld door Christophe Meijer en Natasja van den Bos van Pean. It Kathûs wordt gefaseerd ontwikkeld tot een plek voor ontmoeting en verdieping, met ruimte voor logies, educatie, bijeenkomsten en streekproducten. Initiatiefnemer Christophe Meijer: “We zitten midden in een tijd die om transitie vraagt. Het Friese veenweidelandschap zakt en stoot zeer veel CO₂ uit. De grutto en andere weidevogels lijken te verdwijnen uit het landschap. Tegelijk zoeken boeren, overheden, kennisinstellingen én gewone mensen naar nieuwe manieren om om te gaan met landschap, voedsel en hun eigen welzijn. Precies dáárom krijgt een oeroud, onaangetast stuk grond in de Soarremoarsterpolder met daarop de monumentale boerderij It Kathûs nu een nieuwe functie. Een ruimte voor mens natuur en transitie.
Begin van een nieuwe fase
De keuze voor scenario 2 is een belangrijke stap, en luidt het begin in van een nieuwe fase. De eerste stap is het gebruik van het voorhuis voor logies en een deel voor eenvoudige bijeenkomsten. Vervolgstappen hangen af van vergunningen, financiering en draagvlak. It Fryske Gea blijft eigenaar van erf en casco. De exploitatie is in handen van de initiatiefnemer, die investeert in de verdere ontwikkeling. Het komende jaar werkt It Fryske Gea aan de voorbereiding en financiering van de restauratie. Intussen wordt samen met de initiatiefnemer het toekomstige gebruiksplan verder uitgewerkt. Zodra de volgende mijlpaal is bereikt, kan de restauratie van start gaan.
De Vismigratierivier bij de Afsluitdijk krijgt extra financiering. Het Waddenfonds, de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), en de initiatiefnemers dragen samen 13 miljoen euro extra bij aan dit innovatieve project. Dankzij deze bijdrage kan de Vismigratierivier worden afgemaakt. Met de definitieve extra financiering is de realisatie van de Vismigratierivier bij de Afsluitdijk nu écht zeker. Een belangrijke mijlpaal, waar It Fryske Gea nauw bij betrokken is. De Vismigratierivier zorgt voor een open verbinding tussen de Waddenzee en het IJsselmeer. Zo kunnen trekvissen weer vrij bewegen tussen zoet en zout water. Dit heeft effect op de visstand van de Sargassozee tot de bovenloop van de Rijn in Zwitserland.
Matthijs de Vries, gedeputeerde bij provincie Fryslân en voorzitter van het dagelijks bestuur Waddenfonds, is verheugd over de extra financiering: “Het kunnen afmaken van dit baanbrekende project is internationaal van groot belang. De Vismigratierivier is van historische betekenis en dient wereldwijd als voorbeeld voor natuurherstel en duurzaam waterbeheer. Dit is fantastisch nieuws voor ons allemaal.”
Minister Robert Tieman van Infrastructuur en Waterstaat: “Het prachtige Fryslân staat bekend om de vele mooie wateren. Ik vind het belangrijk om die schoon en gezond te houden, daar hoort ook bij dat we barrières wegnemen voor vissen die willen trekken tussen de zoute Waddenzee en het zoete IJsselmeergebied. Dit project zorgt ervoor dat de vistrek op een natuurlijke wijze kan plaatsvinden. Mooi dat we daar als ministeries aan kunnen bijdragen.”
Extra financiering gelukt
Als gevolg van ontwikkelingen in de afgelopen jaren was er aanvullende financiering nodig voor de bouw van de Vismigratierivier. Daarom voerden provincie Fryslân en de initiatiefnemers gesprekken met de financierende partijen van het project. Alle financiers vinden het belangrijk dat de Vismigratierivier er helemaal komt. Voor het Waddenfonds, de ministeries van IenW en LVVN via het Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW), en de initiatiefnemers via de Nationale Postcode Loterij was het mogelijk om extra middelen bij te dragen.
Vervolgstappen
De buitenzijde van de Vismigratierivier, de contour, is inmiddels zo goed als klaar. Het werk aan het laatste en grootste gebied, de slingerende rivier en een afsluitmiddel, bereidt provincie Fryslân op dit moment voor. Met de extra financiering kan dit werk in 2026 uitgevoerd worden. Naar verwachting zwemmen de eerste vissen in 2027 door de Vismigratierivier. Onderdeel van dit laatste gebied is ook een zogenoemde ‘inregelfase’, met onderzoek en monitoring, om te komen tot een stabiel werkend systeem.
Belangrijke mijlpaal
Chris Bakker, aankomend directeur van It Fryske Gea: “Trekvissen zijn zelf het beschermen waard, maar ze zijn ook voedsel voor vogels en zeezoogdieren. We weten uit onderzoek en ervaring dat het herstel van deze natuurlijke dynamiek een kettingreactie geeft in het hele ecosysteem. Bijvoorbeeld onze natuurprojecten langs de Friese IJsselmeerkust, de Marker Wadden en nevengeulen langs de IJssel en de Rijn worden goed bereikbaar voor trekvis. De Vismigratierivier is daarmee niet alleen een doorgang voor vissen, maar een motor voor brede natuurontwikkeling in de Wadden, het IJsselmeergebied en ver daarbuiten.”
Wie nog twijfelde over hoe het daadwekelijk met de Waddenzee gaat: De Staat van de Wadden brengt het voor het eerst helemaal compleet in beeld.
Het gaat niet goed met de natuur in het Nederlandse deel van de Waddenzee. Dat blijkt uit de maandag 23 juni gepresenteerde ‘Staat van de Wadden’ van de Waddenacademie in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Dit is het eerste uitgebreide en integrale overzicht van hoe het gaat met soorten en leefomstandigheden in het gebied. De conclusie is zorgwekkend: het grootste deel van de onderzochte natuurwaarden voldoet niet aan de norm, of laat zelfs een verslechtering zien. Het rapport laat zien dat daadkrachtig natuurherstelbeleid in de Waddenzee hard nodig is.
Vandaag is ook de jaarlijkse Toogdag voor de Wadden waar veel betrokken organisaties en mensen praten over het Waddengebied en Waddenzee. Zoals we weten uit het Ipsos onderzoek in opdracht van de Waddenvereniging, vindt driekwart van de Nederlanders het belangrijk dat de Werelderfgoedstatus van de Waddenzee behouden blijft en ook driekwart vindt dat de regering zich moet inspannen om deze te behouden. De Staat van de Wadden geeft voor eens en altijd aan dat dit tot nu toe onvoldoende is gebeurd; en dat waar zoveel Nederlanders van houden steeds verder achteruit gaat.
De Staat van de Wadden heeft voor 238 indicatoren bekeken hoe het met de Waddenzee gaat. Dit zijn soorten zoals vogels, zeehonden, garnalen en kokkels, maar ook milieufactoren zoals (water)temperatuur (klimaatverandering), vervuiling bijv. zware metalen als arseen en kwik, slib in de bodem en zuurstofgehalte.
Voor elk van de 238 onderdelen is gekeken naar de trend over de afgelopen 12 jaar en de referentiewaarde: hoe de situatie zou moeten zijn in een gezonde Waddenzee. Van de 238 onderzochte indicatoren scoort:
Het Ministerie van LVVN gaat de ‘Staat van de Wadden’ gebruiken als basis voor het nieuwe Beleidskader Natuur Waddenzee, dat de (cumulatieve=optelsom) impact van gebruik op de natuur van de Waddenzee in beeld brengt en waar mogelijk terug gaat brengen. Zodat ecologie en economie weer met elkaar in balans komen. De volgende stap is in beeld brengen en afwegen door welke (optelsom van) economische activiteiten en andere factoren zoveel indicatoren slecht scoren, zodat gerichte maatregelen genomen kunnen worden, en de schadelijkste activiteiten in de toekomst niet meer toegestaan worden.
Samenwerkende natuurorganisaties in de Wadden* vinden het goed dat het ministerie met het Beleidskader Natuur Waddenzee stappen wil zetten richting herstel van de Waddenzee en zien uit naar het afwegingskader. Maar de urgentie is groot: er mag geen tijd verloren gaan. Een gezonde en rijke Waddenzee vraagt om ambitie, duidelijke keuzes en snelle actie.
*De Coalitie Wadden Natuurlijk bestaat uit: de Waddenvereniging, Vereniging Natuurmonumenten, Vogelbescherming Nederland, It Fryske Gea, Het Groninger Landschap, Landschap Noord-Holland, Stichting WAD.
Door de val van het kabinet dreigen zeer noodzakelijke oplossingen voor natuur- en klimaatproblemen nog meer vertraging op te lopen. ‘Dat is een groot risico waar we nu voor moeten waken’, aldus Nederlandse natuur- en milieuorganisaties. ‘We hebben de natuur nodig. We hebben allemaal belang bij schone lucht, gezond drinkwater, en een plek om tot rust te komen. Het gaat niet goed met de natuur. Effectief natuur- en klimaatbeleid hebben daarom nú aandacht nodig. De kabinetsval mag geen verdere vertraging betekenen. Het is cruciaal dat er nu echt iemand op gaat komen voor de natuur, het klimaat en een gezonde leefomgeving. De Tweede Kamer is nu aan zet om door te pakken.’
Organisaties: Greenpeace, IVN Natuureducatie, IUCN NL, LandschappenNL, Milieudefensie, Natuur & Milieu, de Natuur- en Milieufederaties, Natuurmonumenten, SoortenNL, Stichting de Noordzee, Vogelbescherming Nederland, de Waddenvereniging en WWF-NL.