De Groene Markt is genieten van leuke en informatieve activiteiten, een gezellige sfeer en lekker eten bij kramen met biologische en fairtrade producten van ambachtelijke bedrijven uit de omgeving. Dat alles voor het eerst op het terrein van Manege Gaasterland in Harich vlakbij het Rysterbosk! De toegang is gratis, evenals deelname aan een groot aantal van de kinderactiviteiten.

Gaasterlandse Natuurweek

De Groene Markt op zondag 20 oktober is ook de aftrap van de Gaasterlandse Natuurweek. Een week vol herfstactiviteiten voor jong en oud. Kijk voor het hele overzicht aan activiteiten tijdens de Gaasterlandse Natuurweek op www.gaasterlandsenatuurweek.nl.

Expeditie waterbeestjes (6+)

Boswachter Aldert van It Fryske Gea gaat met de kinderen op ‘Expeditie waterbeestjes’. De expeditie vindt plaats bij de vijver in de Slottuin in het Rysterbosk. Met schepnetjes, zoekkaarten, loepjes en emmers gaan we op zoek naar libellen, waterschorpioenen, rattenstaartlarven, wapenvliegen en waterroofkevers.

Beach Clean Up IJsselmeerkust (vanaf 13 jaar)

De Mokkebank is een beschermd natuurgebied tussen Mirns en Laaksum waar veel afval aanspoelt vanuit het IJsselmeer. Help jij de boswachter van It Fryske Gea mee om het aangespoelde afval hier op te ruimen? De Mokkebank is normaal gesproken niet toegankelijk voor publiek. Jouw kans dus om een bijzonder stukje natuur te bekijken en tegelijkertijd nuttig bezig te zijn.

Herfstwandeling door het eeuwenoude Rysterbosk

Ga mee op pad met onze enthousiaste natuurgids en leer meer over de prachtige bosverschijnselen in de herfst, waarbij de paddenstoelen volop pronken! Tijdens de wandeling is er speciaal aandacht voor de veranderde de natuur in de herfst, de geuren en kleuren, maar ook sporen van dieren. Wist jij dat de das hier leeft?

Rotgans/swartbúkrotgoes

De rotgans heeft zijn naam te danken aan het geluid dat de vogel maakt: een laag “rrrò… rrrò“. Ze broeden niet in Nederland, maar op de Siberische toendra’s. In de winter komen rotganzen massaal onze kant uit, om o.a. in het Waddengebied te overwinteren.

Brandgans/paugoes

De brandgans is zwart, wit en grijs getint en heeft een wit gezicht met zwarte snavel en wat zwart om de ogen. Deze gans is nog niet heel lang in Nederland, sinds 1984 broedt hij hier. Het geluid is een kort gegak, het lijkt wel wat op het keffen van een hond.

Grauwe gans/skiere goes

Een flinke gans. Ook te herkennen aan de poten en snavel, deze zijn oranjeroze. De snavel is stevig en doet wel eens denken aan een een winterpeen. Maakt een luid en nasaal geluid, het typische ganzengeluid. Grauwe ganzen zijn net als andere ganzen er sociaal en vormen paartjes voor het leven.

Grote Canadese gans/Kanadeeske goes

De grote Canadese gans is groot met een zwarte hals en kop. Het meest opvallend is de witte halsvlek. Het geluid is luid ‘honkend’.

Kolgans/blesgoes

De kolgans is een van de algemeenste overwinterende ganzen in Nederland. Goed te herkennen aan de witte snavelbasis. Het geluid van de kolgans is een hoog, jodelend en kakelend gegak.

Kleine rietgans/Taigawink

Kleine rietganzen zijn vooral in in het begin van de herfst in Nederland te zien. Ze zitten dan op een oppervlakte van slechts enkele vierkante kilometers in het zuidwesten van Fryslân. Donkere kop en een roze vlek op de snavel. Geluid is een hoog gegak, lijkt een beetje op kolgans.

Weidevogelgeluiden herkennen?

Ook weidevogels hebben hun unieke geluid. De kievit, grutto en tureluur roepen allemaal hun eigen naam. Als je ze in ieder geval in het Nederlands benadert. Voor de scholekster geldt dit niet. Die heeft gewoon kabaal. Benieuwd wie welk geluid maakt? Beluister vogelgeluiden >>

Bescherming bijzondere plant- en diersoorten

Het Natura 2000-gebied de Bakkeveense duinen/Mandefjild is een gevarieerd gebied met bossen, heide, vennen, graslanden en stuifzandterreinen en daarmee een aantrekkelijk leefgebied voor vele bijzondere plant- en diersoorten. De heide is een thuis voor reptielen zoals de levendbarende hagedis en de adder, maar ook voor vlindersoorten zoals het heideblauwtje en het groentje. Op de stuifzandterreinen en duinen is er juist plaats voor vele verschillende (korst)mossen en insecten. De kwetsbare gebieden staan onder druk en hebben bescherming nodig. Vele plant- en diersoorten hebben het moeilijk door verschillende factoren zoals droogte en verzuring, maar ook door de toenemende drukte.

Aanpassing bebording

Vanaf 12 juli 2021 gaan de nieuwe toegangsregels in. Naast ruiters en bestuurders van motorvoertuigen, is het gebied dan ontoegankelijk voor fietsers. De bebording in het gebied wordt hierop aangepast. Tot die tijd wordt de wijziging met tijdelijke bebording in het gebied alvast aangegeven.

Wandelaars zijn welkom in het gebied tussen zonsopkomst en zonsondergang. Er lopen verschillende wandelroutes van 4,5 kilometer, 8 kilometer, 3,5 kilometer, 1,5 kilometer. De routes zijn te combineren. Bekijk ze op de gebiedskaart.

Het Mandefjild is ook bereikbaar voor mindervaliden vanaf het 1,5 kilometer rolstoelvriendelijke pad.

Vragen?

Voor vragen over de wijziging in de toegangsregels kan je telefonisch contact opnemen via 0513 – 54 15 91 of via het mailadres info@itfryskegea.nl

Ja, ik steun het Aanvalsplan Grutto

Het Aanvalsplan Grutto werd in november 2020 overhandigd aan minister Carola Schouten, maar er wordt te weinig mee gedaan. Daarom is er een petitie gestart om de nieuwe regering op te roepen het Aanvalsplan Grutto op te nemen in het regeerakkoord en de weidevogels te redden. Teken hier de petitie.

Teloorgang

De grutto – onze nationale vogel – verdwijnt in rap tempo uit ons land: Waren er in 1970 nog 120.000 broedparen van deze weidevogels, nu resteren er minder dan 30.000 en de achteruitgang gaat onverminderd door. Nederland heeft een internationale verantwoordelijkheid voor de grutto: maar liefst 80% van Europese populatie broedt in ons land. De achteruitgang van de weidevogels is een gevolg van de teloorgang van het unieke weidelandschap van laag-Nederland. Ook van andere weidevogels, zoals kievit, scholekster en tureluur, zijn er steeds minder.

Het Aanvalsplan Grutto in een notendop

Op initiatief van Pieter Winsemius (oud-minister van VROM), It Fryske Gea, de Friese Milieu Federatie en Vogelbescherming Nederland is met inbreng van zes weidevogelprovincies, landbouworganisaties, natuurorganisaties en wetenschappers het Aanvalsplan Grutto opgesteld. Met dit plan moet het lukken de neerwaartse trend van de grutto en andere weidevogels te keren.

Wat er nog meer in het plan staat?

Download het Aanvalsplan Grutto en lees meer over dit initiatief.

Winterslaap of winterrust?

Dieren houden winterslaap, omdat er door de kou aan het eind van het jaar weinig voedsel is. Hierdoor is het lastig om de winter door te komen, want het lichaam warm houden en overleven kost veel energie. En geen eten betekent geen energie. Tijdens slapen verbrandt het lichaam minder energie, waardoor overleven makkelijker is (de hartslag vertraagt en de lichaamstemperatuur daalt). Dus om de winter door te komen gaan deze dieren in een diepe slaap. Dit doen ze natuurlijk niet zomaar. Ter voorbereiding hebben ze in de herfst al extra veel eten gezocht om een goede voorraad aan te leggen. Hoeveel ze eten is afhankelijk van de soort slaap die ze doen. Sommige dieren slapen heel erg diep en zwaar tijdens de winter, dit is een echte winterslaap. Slaapt een dier alleen meer dan normaal, dan noemen we dit winterrust. Dieren in winterrust worden makkelijker en vaker wakker en moeten af en toe nog wat eten.

Slapende dieren in de buurt

Ook dieren in onze eigen omgeving doen aan een winterslaap. Denk bijvoorbeeld aan egels, kikkers, padden en zelfs wespen houden een winterslaap!

Egels slapen graag in een knus huisje, onder bladeren en takken of in een egelhuisje. Hieronder blijven ze lekker warm en droog. Het is opvallend dat oudere egels eerder beginnen aan hun winterslaap dan jongere egels. Dit komt doordat jongere egels nog klein zijn (en goed moeten groeien) en daardoor meer eten nodig hebben. Het aanleggen van de voorraad kost dan ook iets meer tijd. Als ze eenmaal in winterslaap zijn, duurt dit totdat de nachten weer wat warmer zijn. Dat is het moment waarop de egels wakker.

Padden en kikkers zijn koudbloedig en hun lichaamstemperatuur is afhankelijk van de temperatuur waarin ze zich bevinden. Wanneer het koud wordt vertraagt hun lichaam en uiteindelijk wordt het dan tijd voor de winterslaap. Padden zoeken hiervoor een plekje onder de grond, waar ze het warm genoeg vinden en niet meer het gevaar lopen om te bevriezen. Sommige kikkers doen hetzelfde, ook zij maken een holletje in de grond of zoeken een andere droge plek om te schuilen. Toch zijn er ook kikkers die onderwater slapen. Ze verstoppen zich dan op de bodem van het water. Het is zelfs zo dat wanneer het water koud wordt het lichaam van de kikker vertraagt, waardoor hij niet meer met de longen hoeft te ademen. Het zuurstof om te overleven wordt dan uit het water gehaald door de huid.

Wespen kunnen ook een winterslaap houden. Ze doen het niet allemaal, maar er zijn een paar wespen die de winter overleven door een winterslaap te houden. Dit zijn de wespen koninginnen. Zodra het koud wordt gaan ze op zoek naar een plekje om te slapen. Alle andere wespen houden geen winterslaap en komen de winter dan ook niet door. De koningin zoekt haar slaapplaats in zacht hout, onder een boomschors of in de schuur. Tijdens de winterslaap van de koningin kan zij heel koud worden en zelfs bevriezen! Hiervan heeft ze gelukkig helemaal geen last. En als het dan weer warm genoeg wordt in het voorjaar, dan wordt ze gewoon weer wakker en begint ze aan het maken van een nest om haar eitjes in te leggen. Mooi toch?

Wakker worden gemaakt is niet fijn

Wanneer dieren heel diep slapen kan het lijken alsof ze dood zijn, maar waarschijnlijk slapen ze gewoon. Doordat ze heel langzaam ademen is het amper aan ze te merken. Daarnaast voelen ze erg koud aan. Dit komt door de lage lichaamstemperatuur. Dit hoort er allemaal bij. Ze weten zelf heel goed wat ze moeten doen in de winter. Als je ze bijvoorbeeld per ongeluk wekt dan kruipen ze na een tijdje weer terug in het oude nest of ze zoeken een fijn nieuw plekje. Het dromen kan daarna gewoon weer verdergaan! Vind je een slapend dier dan is dit ook de uitgelezen kans om het stilletjes op afstand te bewonderen. Denk er hierbij wel aan dat je het zelf niet lekker vindt om wakker te worden, voordat de wekker afgaat. Dit geldt voor dieren precies zo. Probeer dan ook op te letten als je de tuin opruimt en bladeren opraapt. Hier kunnen egeltjes in verstopt zitten.