Waarom veenherstel?

Veenmos speelt een cruciale rol in de natuur en draagt op verschillende manieren bij aan een gezond ecosysteem. Het heeft de unieke eigenschap om grote hoeveelheden CO₂ op te slaan, waardoor het een belangrijke bondgenoot is in de strijd tegen klimaatverandering. Daarnaast werkt veenmos als een natuurlijke spons: het houdt water vast en helpt zo de bodem vochtig te houden, wat bodemdaling tegengaat en bijdraagt aan een betere waterhuishouding. Ook biedt veenmos een waardevolle leefomgeving voor diverse planten en dieren. Soorten zoals de watersnip, kamsalamander en het groentje (een vlindersoort) profiteren van een veenrijk landschap, waar zij voedsel en beschutting vinden.

In de Alde Feanen groeien op verschillende plekken al hoge veenmoskussens, inclusief zeldzame rode veenmossen, een belangrijke indicator voor de ontwikkeling van hoogveen. Waar in andere veenweidegebieden vooral wordt geprobeerd de afbraak van veen te remmen, zien we hier een positieve ontwikkeling: het veen groeit!

Wat gaan we doen?

Binnen dit project gaan we aan de slag in It Wikelslân, een natuurgebied in de Alde Feanen. Hier zijn de veengronden diep veraard en zuur geworden, waardoor ze nauwelijks nog geschikt zijn voor veenmosgroei. Momenteel vinden we hier soortenarme graslanden. Dit gaan we veranderen door:

• Het verwijderen van de verdroogde bovenlaag om veenmosgroei mogelijk te maken.
• Het aanleggen van een kade, zodat het waterpeil in een deelgebied van ongeveer 3 hectare verhoogd kan worden.
• Het stimuleren van veenmosgroei op 1,5 tot 2 hectare, waarmee we een natuurlijke ontwikkeling van levend laagveen in gang zetten.

Van veenmos naar hoogveenbos

Wat dit project bijzonder maakt, is dat het niet alleen draait om veenmosherstel, maar ook om de langetermijnontwikkeling naar hoogveenbossen. Het veenmos zal hier niet of nauwelijks worden gemaaid, maar zich geleidelijk ontwikkelen van veenmosrijke moerasvegetaties naar hoogveenbos met berken en veenmosbulten. In dit proces spelen zeldzame veenmossoorten een sleutelrol. In het gebied komen al soorten als fraai veenmos, gewimperd veenmos en gewoon veenmos voor. Bij verdere ontwikkeling verwachten we ook sparrig veenmos en violet veenmos terug te zien. Daarnaast zal het toekomstige bos een belangrijke broedplek worden voor vogelsoorten zoals de kleine bonte specht en de matkop.

Samenwerking en kennisdeling

Het project Omhoog met het Veen is een samenwerking tussen verschillende natuurorganisaties, waaronder It Fryske Gea, Het Zuid-Hollands Landschap en Het Groninger Landschap. De opgedane kennis over veenherstel wordt vastgelegd en gedeeld met natuurbeheerders en kennisinstellingen, zodat we samen leren en dit project in de toekomst kunnen opschalen. Met dit project zetten we een nieuwe stap in klimaatbestendig natuurbeheer. Door het herstel van veenmos en de vorming van hoogveenbossen dragen we bij aan een gezonde bodem, schoon water en een rijkere biodiversiteit.

Een park met geschiedenis én toekomst

Park Jongemastate heeft een rijke historie die teruggaat tot de 15e eeuw en werd in 1931 een van de eerste gebieden onder het beheer van It Fryske Gea. Door de eeuwen heen bleef het een geliefde plek voor wandelaars en natuurliefhebbers. Om ervoor te zorgen dat toekomstige generaties ook van het park kunnen genieten, is de afgelopen jaren gewerkt aan zowel ecologisch als historisch herstel.

De slotgracht werd uitgebaggerd, zieke essen vervangen en nieuwe bomen, struiken en stinzenflora aangeplant. Daarnaast zijn wandelpaden verbeterd, oevers hersteld en bankjes geplaatst, gemaakt van historische stenen. Deze bankjes dragen de namen van de stinzenplanten die in het voorjaar op die plekken bloeien en geven een extra dimensie aan een bezoek aan het park.

Nieuwe routes en een beter verbonden park

Naast het herstel van de natuur is ook de verbinding tussen het park en Raerd versterkt. De uitgediepte Panhuysopvaart zorgt voor een betere waterdoorstroming en herstelt het historische karakter van het landschap. Het opgeknapte pad langs de opvaart nodigt uit tot een ontspannen wandeling, met een bankje op het eindpunt om te genieten van het uitzicht over het water en het park.

Een nieuwe aanwinst is het serpentinepad naar de top van het historische bergje, waar bezoekers een prachtig uitzicht hebben over Jongemastate en de omliggende natuur. Met de toevoeging van informatieborden en boombordjes wordt een wandeling door het park niet alleen rustgevend, maar ook leerzaam.

Beleef Jongemastate opnieuw

Met de heropening is een belangrijk hoofdstuk afgerond en nodigt It Fryske Gea bezoekers uit om het park opnieuw te komen ontdekken. Of je nu geniet van de slingerende paden, de bloeiende stinzenflora of de rust van de omgeving: Park Jongemastate is er weer klaar voor!