Nieuws & publicaties | It Fryske Gea

Nestcam zeearend staat weer aan! 10-jarig jubileum?

1 maart 2026/ Zeearend

Zoals het lijkt wordt 2026 het tiende opeenvolgende broedseizoen van de zeearend in Nationaal Park de Alde Feanen. Een tinnen jubileum, als symbool voor een sterke en flexibele relatie!

Blog: Andries Dijkstra

Een nest én nog een nest…

Dit 10de opeenvolgende broedseizoen begon, net als in de voorgaande jaren, eigenlijk al rond de jaarwisseling. Het immense nest werd weer opgekalefaterd en hun zo kenmerkende roep schalde over de zomerpolder. Maar… Soms heb je aan één nest niet genoeg, dus dan bouw je er gewoon eentje bij! In het voorgaande seizoen werd begonnen met een tweede nest, vlakbij het eerste nest. Tot op de dag van vandaag wordt er ook aan dat nest regelmatig gewerkt door het zeearend paar. Of dit, laat ik zeggen ‘speelnest’, vroeger of later in gebruik wordt genomen als een nieuwe kraamkamer? Wie het weet, mag het zeggen. Er is echter maar één webcam en die staat gericht op het ons bekende, aloude en vertrouwde nest. Dus…, hopen dat de zeearenden niet van plan zijn om nog in dit seizoen te gaan
verhuizen!

De nestlocatie op 14 februari 2026, met links het ‘speelnest’ en rechts het zeearend paar. Foto: Andries Dijkstra

Hoe lang nog?

Toen dit zeearend koppel in 2017 voor het eerst succesvol broedde in het de Alde Feanen, droeg de vrouw het 4de kalenderjaar verenkleed, met nog een klein donker randje aan het uiteinde van de staartveren. De man was toen al volledig uitgekleurd en waarschijnlijk 2 jaar ouder. Het rekensommetje leert ons dan dat vrouw zeearend nu 14 en de man 16 jaar oud moet zijn. Voor
zover vanuit de literatuur bekend, kan een in het wild levende zeearend rond de 20 jaar oud worden. Wat we niet weten is of zeearenden zich tot op hoge leeftijd nog kunnen voortplanten. Bij veel soorten in de natuur betekent het zich niet meer kunnen reproduceren, dat het leven dan ook eindigt. Maar daarop zijn echter uitzonderingen, zoals bij sommige walvissoorten als ook de Homo Sapiens. Of er voor zeearenden eveneens een tijd aanbreekt, waarin ze met een soort van pensioen gaan? Ik weet het niet en dus verheug ik me nu eerst weer op een hopelijk succesvol en interessant broedseizoen van dit zeearend paar.

Veel kijkplezier

We wensen alle kijkers en volgers weer een boeiend en aangenaam seizoen! En als laatste… er is een mogelijkheid om zelf eens een kijkje gaan te nemen in het prachtige leefgebied van de zeearenden! Ga bijvoorbeeld mee met een van de vaarexcursies die It Fryske Gea organiseert. Graag “oant sjen” in het de Alde Feanen!

Meer ruimte voor weidevogels in de Workumerwaard

13 februari 2026/ Nieuws

In de Workumerwaard wordt het leefgebied van weidevogels verder versterkt. Dankzij een samenwerking tussen het Rijke Weide Vogelfonds en It Fryske Gea krijgt ruim 10 hectare een duurzame natuurbestemming. Daarmee wordt het bestaande natuurgebied uitgebreid en ecologisch versterkt.

De Workumerwaard is een buitendijks natuurgebied langs de Friese IJsselmeerkust en van grote betekenis als broed-, foerageer- en rustgebied voor vogels. Soorten als grutto, tureluur en kievit vinden hier geschikte omstandigheden om te broeden en hun jongen groot te brengen. Daarnaast gebruiken onder meer lepelaars en reuzensterns het gebied als foerageer- en slaapplaats. Door de nieuwe gronden in te richten als kruidenrijk grasland met een hoge waterstand en rust in het broedseizoen, ontstaat een groter en samenhangend leefgebied.

Nieuwe manier van natuur beschermen

Het Rijke Weide Vogelfonds investeert in het veiligstellen van de grond, terwijl It Fryske Gea zorgt voor het langjarige beheer en de ecologische ontwikkeling van het gebied. “Chris Bakker, directeur van It Fryske Gea: “Mensen die willen investeren in natuur door grond aan te kopen hebben behoefte aan betrouwbaar en deskundig beheer. Wij bieden bijna 100 jaar ervaring in natuurbeheer en kunnen die ervaring ook inzetten in gebieden waar wij zelf niet de eigenaar zijn. Zo vergroten we onze impact, terwijl de natuurkwaliteit voorop blijft staan.”

“Voor It Fryske Gea betekent deze samenwerking een nieuwe manier om natuur te beschermen” – Chris Bakker

Het Rijke Weide Vogelfonds is een landelijk opererend fonds dat gericht investeert in kansrijke weidevogelgebieden in Nederland. Door landbouwgrond aan te kopen en deze beschikbaar te stellen aan boeren met hart voor weidevogels en natuur, draagt het fonds bij aan structureel herstel van leefgebieden voor soorten als grutto, tureluur en kievit. Kees de Pater, voorzitter van het Rijke Weide Vogelfonds: ”Het fonds koopt bij voorkeur weidegrond die aansluit bij grond van natuurorganisaties als It Fryske Gea. Daarmee zorg je voor grote aaneengesloten gebieden, precies wat weidevogels nodig hebben.”

Bouwteam Makkumer Noardwaard van start in het veld

2 februari 2026/ Nieuws

In januari 2026 is het bouwteam voor de realisatie van de Makkumer Noardwaard officieel van start gegaan. Niet met een bijeenkomst in een vergaderzaal, maar met laarzen aan, midden in het onbewoonde en normaal gesproken niet toegankelijke natuurgebied. Een bewuste en logische start voor een project waarin natuur en uitvoering nauw met elkaar verweven zijn.
Na een aanbesteding verzorgd door EcoGroen werkt It Fryske Gea in een bouwteam samen met aannemer Van der Meer en ingenieursbureau Witteveen+Bos. In deze voorbereidingsfase werken de partijen stap voor stap uit hoe het gebied opnieuw wordt ingericht. Het doel: in september goed voorbereid starten met de uitvoering, met maximale aandacht voor de natuurwaarden in het gebied.

De herinrichting richt zich op het versterken van natuurlijke overgangen tussen land en water. Zo ontstaat meer ruimte voor vogels, vissen en planten. Concreet betekent dit onder andere de aanleg van een dynamisch moeras, de ontwikkeling van waterriet en het plaggen van grasland om de biodiversiteit te vergroten. Meer informatie over het project en de achterliggende doelen is te vinden op de projectpagina Herstel van de Makkumer Noardwaard – natuur weer in balans.

Unieke onderwaterbeelden uit vislift Bouwepet

14 november 2025/ Nieuws

Lees meer

Opschalingsplan Fryske Rietketen ondertekend

7 november 2025/ Nieuws & publicaties

Op vrijdag 7 november 2025 is in Damwâld het opschalingsplan van de Fryske Rietketen officieel ondertekend. Dit samenwerkingsverband tussen bedrijven, natuurbeheerders en kennispartners versterkt de rietteelt en -toepassing in Fryslân. Riet is een hernieuwbare, biobased grondstof die uitermate geschikt is voor ecologische dakbedekking. Door lokaal te telen, en ambachtelijke kennis te behouden, ontstaat een robuuste keten die bijdraagt aan zowel klimaatdoelen als sociaal-maatschappelijke waarden.

Opschalen naar een noordelijke rietketen

Het opschalingsplan voor de Fryske rietketen is een gezamenlijk initiatief van partijen binnen de bouw-, natuur- en onderwijssector en is verbonden aan het programma Fryslân Bouwt Circulair. Met de ondertekening spreken de betrokken organisaties hun intentie uit om nauwer samen te werken aan een sterke regionale waardeketen voor riet.

Het doel: meer lokaal geteeld riet, hogere kwaliteit, behoud van vakmanschap en een duurzame toekomst voor het Friese en noordelijke landschap. Deze ondertekening is het startschot, met de intentie op te schalen naar een noordelijke rietketen.

“It Fryske Gea beheert prachtige rietlanden. Daar leven rietvogels, het riet zuivert het water en een deel van het riet kan gebruikt worden voor de mooie rieten daken. Daarom werken we met 30 rietsnijders samen in het beheer.”, Directeur Chris Bakker van It Fryske Gea

Directeur Chris Bakker van It Fryske Gea: “de verkoop van riet stond onder druk, omdat opeens veel goedkoop riet uit China in Nederland werd aangeboden. Daarnaast is niet al het riet geschikt om op het dak te gebruiken. En een deel van het riet laten we liever staan voor de dieren die er in leven. Vereniging Circulair Friesland, rietbedrijven en natuurorganisaties werken nu samen. We willen genoeg goed riet in Friesland laten groeien voor op het dak. Het deel van de oogst die niet op het dak kan gaan we ook zo goed mogelijk gebruiken. Dat helpt onze rietsnijders bij hun werk en het zorgt ervoor dat wij ons rietland goed kunnen beheren.”

De ondertekenaars richten zich op zes thema’s:

Kwaliteit en kennis verbeteren via gezamenlijke onderzoeksprojecten.
Ontwikkeling van een regionale kwaliteitsstandaard voor riet.
Uitbreiding van rietteelt, met minimaal 10 hectare extra in 2030.
Opbouw van een robuuste waardeketen, waarin rietdekkers en handelaren lokaal inkopen.
Bredere verwaarding van riet, bijvoorbeeld voor plaatmateriaal.
Behoud van vakmanschap via opleidingen en kennisoverdracht.

De ondertekenaars

Deze samenwerking is niet alleen een stap richting circulaire bouw, maar ook een impuls voor biodiversiteit, waterkwaliteit en regionale werkgelegenheid. Het opschalingsplan is ondertekend door It Fryske Gea, Friese Milieu Federatie, Biosintrum, Hekstra, Staatsbosbeheer, Van Hier, Riethandel Miedema, Rietverwerking H. Elzinga en Vereniging Circulair Friesland. Andere partijen zijn van harte welkom om zich aan te sluiten bij het opschalingsplan.

Kuddebeschermingshonden in Bakkeveen

31 oktober 2025/ Algemeen, Nieuws, Nieuws & publicaties

Lees meer

Directeur Henk de Vries neemt afscheid van It Fryske Gea

3 oktober 2025/ Algemeen, Nieuws

Lees meer

Vistrap en molens geplaatst bij de Mokkebank

2 oktober 2025/ Algemeen, Werk in uitvoering

De aanleg van het nieuwe moerasgebied de Mokkebank langs de Friese IJsselmeerkust bereikt een belangrijke mijlpaal. De eerste van twee watermolens die straks het waterpeil regelen, is geplaatst. Ook is de basis van de vistrap gereed. Daarmee gaat het project de laatste fase van de inrichting in, die aan het eind van 2025 afgerond moet zijn.

Nieuwe natuur voor vogels en vissen
De Mokkebank wordt een rijk moerasgebied waar moerasvogels zoals de baardman, porseleinhoen en roerdomp veilig kunnen broeden in het riet, beschermd tegen roofdieren en hoog water. Ook vissen krijgen hier ruimte: het moeras wordt een belangrijke paaiplaats en veilige opgroeiplek voor soorten als karper, snoek en driedoornige stekelbaars.

Slim waterpeil en vistrap
Het gebied krijgt een tegengesteld waterpeil ten opzichte van het IJsselmeer. Bij harde wind in de winter stroomt water via keerkleppen het moeras in. Met behulp van windmolens blijft het peil in het voorjaar hoog en warmt het water op. Via de vistrap stroomt een voedselrijke lokstroom terug naar het IJsselmeer. Deze lokt vissen het gebied in om te paaien en zorgt voor een betere visstand. Hoe dat precies werkt? Dat zie je in deze animatie:

Meer weten
De inrichting van de Mokkebank wordt naar verwachting in het najaar van 2025 afgerond. Het gebied blijft niet toegankelijk, maar is goed te zien vanaf de Wieldijk en straks vanaf de nieuw geplaatste vogelkijkhut De Mok.

Lees meer over dit project op onze projectpagina Mokkebank

Nieuwe mijlpaal voor de Vismigratierivier: contour compleet

12 september 2025/ Algemeen, Werk in uitvoering

Het werk aan de buitenste dam in het IJsselmeer is afgerond. Daarmee is de hele contour van de Vismigratierivier gereed: een belangrijke mijlpaal in de ontwikkeling van dit unieke natuurherstelproject. De Vismigratierivier maakt het straks mogelijk dat miljoenen trekvissen – zoals de zalm, paling en stekelbaars – weer vrij kunnen trekken tussen de Waddenzee en het IJsselmeer. Daarmee wordt een eeuwenoude verbinding hersteld, die door de aanleg van de Afsluitdijk verloren ging.

Met de nieuwe dam rondt aannemer Van Oord zijn laatste werkzaamheden aan het project af. In 2026 volgt de volgende stap: de aanleg van de slingerende rivier zelf, uitgevoerd door Boskalis Nederland.

Bescherming van natuur en herstel van verbindingen

De nieuwe dam beschermt de toekomstige rivier tegen wind, golven en stroming. Eerder bouwde Van Oord al de riviermonding aan de Waddenzeezijde – de toegangspoort voor vissen – een natuureiland en de westelijke flank in het IJsselmeer. Samen vormen ze de basis voor een robuust ecosysteem waarin vissen, vogels en andere waterdieren profiteren van meer leefruimte.

Ook op grotere schaal wordt gewerkt aan herstel van natuurlijke verbindingen. Zo leverde Van Oord als onderdeel van bouwcombinatie Levvel een bijdrage aan de versterking van de Afsluitdijk, inclusief de doorgang die straks de link vormt tussen de Waddenzee en de Vismigratierivier.

Circulair en natuurvriendelijk bouwen

Bij de aanleg is zoveel mogelijk gebruikgemaakt van grondstoffen uit de directe omgeving. Zo werd 400.000 kubieke meter zand rechtstreeks uit het IJsselmeer gewonnen en 20.000 ton breuksteen hergebruikt uit de Afsluitdijk. Dat scheelde duizenden transportbewegingen én zorgt ervoor dat vissen zich beter kunnen oriënteren: zand en stenen met dezelfde geur en smaak zijn voor hen vertrouwd.

De verwachting is dat de eerste vissen begin 2027 door de Vismigratierivier zullen zwemmen. Ook de natuur rondom de rivier zal daarvan profiteren: het gebied biedt straks nieuwe leefruimte voor vogels, planten en talloze andere dieren, waardoor een rijk en dynamisch ecosysteem kan ontstaan.

Ontdek het met It Fryske Gea

De aanleg van de Vismigratierivier is niet alleen een technisch hoogstandje, maar vooral een investering in natuurherstel. It Fryske Gea organiseert regelmatig excursies rondom dit gebied, waarbij gidsen vertellen over de achtergronden van het project en de betekenis voor vissen, vogels en de natuur in Fryslân. Zo kun je zelf van dichtbij zien hoe dit unieke project stap voor stap vorm krijgt.

Nieuwe ‘Escaperoute’ in het Pettebosk: avontuur met rugzak en GPS

8 augustus 2025/ Algemeen, Nieuws Ik wil iets voor kinderen

Nationaal De Park De Alde Feanen heeft er een nieuwe activiteit bij: de Escaperoute. Deze avontuurlijke rugzakroute, ontwikkeld door IVN, laat kinderen op een spannende manier kennismaken met de natuur in het Pettebosk.

Ontrafel het mysterie

Gewapend met een rugzak vol aanwijzingen én een GPS gaan deelnemers in groepjes op zoek naar verschillende coördinatiepunten in het gebied. Op elke locatie wacht een opdracht of puzzel. Elk puzzeldeel bestaat uit twee onderdelen: één vind je in de rugzak, het andere ontdek je ter plekke in de natuur. Door de puzzels op te lossen verzamelen de deelnemers letters. Wie alle zes de letters weet te vinden, kan het geheime woord vormen en zo het mysterie van de nieuwe heerser in De Alde Feanen ontrafelen.

Gezins-uitje

De Escaperoute is speciaal ontwikkeld voor kinderen van 10 tot 13 jaar en duurt ongeveer 1 tot 1,5 uur. Rugzakjes zijn verkrijgbaar van woensdag t/m vrijdag tijdens de openingstijden van het Informatiepunt De Alde Feanen en kunnen ook vooraf worden gereserveerd via 0511 – 53 96 18. De prijs bedraagt € 7,- per kind; leden betalen € 5,-.

Met de Escaperoute wordt een spannend spel gecombineerd met een ontdekkingstocht door de natuur – een ideale activiteit voor jonge avonturiers.