Park Jongemastate klaar om herontdekt te worden

Na vier jaar herstelwerkzaamheden is Park Jongemastate in Raerd weer in topconditie en klaar om herontdekt te worden. Het historische park, bekend om zijn monumentale bomen, sfeervolle paden en bijzondere stinzenflora, heeft een grondige opknapbeurt gekregen. Tijdens een feestelijke heropening verrichtten burgemeester Jannewietske de Vries van Súdwest-Fryslân en Henk de Vries, directeur van It Fryske Gea, samen de openingshandeling.

Een park met geschiedenis én toekomst

Park Jongemastate heeft een rijke historie die teruggaat tot de 15e eeuw en werd in 1931 een van de eerste gebieden onder het beheer van It Fryske Gea. Door de eeuwen heen bleef het een geliefde plek voor wandelaars en natuurliefhebbers. Om ervoor te zorgen dat toekomstige generaties ook van het park kunnen genieten, is de afgelopen jaren gewerkt aan zowel ecologisch als historisch herstel.

De slotgracht werd uitgebaggerd, zieke essen vervangen en nieuwe bomen, struiken en stinzenflora aangeplant. Daarnaast zijn wandelpaden verbeterd, oevers hersteld en bankjes geplaatst, gemaakt van historische stenen. Deze bankjes dragen de namen van de stinzenplanten die in het voorjaar op die plekken bloeien en geven een extra dimensie aan een bezoek aan het park.

Nieuwe routes en een beter verbonden park

Naast het herstel van de natuur is ook de verbinding tussen het park en Raerd versterkt. De uitgediepte Panhuysopvaart zorgt voor een betere waterdoorstroming en herstelt het historische karakter van het landschap. Het opgeknapte pad langs de opvaart nodigt uit tot een ontspannen wandeling, met een bankje op het eindpunt om te genieten van het uitzicht over het water en het park.

Een nieuwe aanwinst is het serpentinepad naar de top van het historische bergje, waar bezoekers een prachtig uitzicht hebben over Jongemastate en de omliggende natuur. Met de toevoeging van informatieborden en boombordjes wordt een wandeling door het park niet alleen rustgevend, maar ook leerzaam.

Beleef Jongemastate opnieuw

Met de heropening is een belangrijk hoofdstuk afgerond en nodigt It Fryske Gea bezoekers uit om het park opnieuw te komen ontdekken. Of je nu geniet van de slingerende paden, de bloeiende stinzenflora of de rust van de omgeving: Park Jongemastate is er weer klaar voor!

Op zoek naar aanvullende financiering Vismigratierivier

De Vismigratierivier in de Afsluitdijk bij Kornwerderzand is in aanbouw. Een groot deel van het werk is inmiddels klaar. Maar om het project helemaal af te kunnen maken, is er €13 miljoen extra nodig. Daar zijn provincie Fryslân en de initiatiefnemers, waaronder It Fryske Gea, van het project de komende maanden naar op zoek. Als dit lukt, kan het werk aan het rivierdeel in het IJsselmeer eind 2025 van start gaan. De eerste vissen zwemmen dan naar verwachting eind 2026 door de Vismigratierivier.

Ontwikkelingen 

Dat er nu extra financiering nodig is, heeft te maken met een aantal ontwikkelingen uit de afgelopen jaren. Voor de aanleg van de Vismigratierivier zou provincie Fryslân het zand uit de vaargeulen in het IJsselmeer gebruiken. De verdieping van deze geulen ligt momenteel stil, omdat dit mogelijk kan leiden tot verdere verspreiding van zout in het IJsselmeer, ook wel verzilting genoemd. Hierdoor moet de provincie het zand inkopen. Het inkopen van zand is kostbaarder dan zand uit een te verdiepen vaargeul gebruiken. Het creëren van een open verbinding tussen zoet en zout water is een ingewikkeld proces en is op deze schaal nog niet eerder gedaan. Ook zijn prijzen van grondstoffen door covid en de oorlog in Oekraïne flink gestegen.

Ondanks deze ontwikkelingen is het tot nu toe gelukt om een groot deel van de Vismigratierivier aan te leggen. Onder andere door circulair te werken, waarbij er vrijkomende materialen uit de directe omgeving zijn gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan zand dat vrijkwam uit het werk aan het nieuwe gemaal bij Den Oever. Voor het nog aan te leggen rivierdeel is dit nu niet meer haalbaar. Daarom zijn de provincie en de initiatiefnemers met de financierende partijen van de Vismigratierivier in gesprek over extra budget.

Meer informatie

Wil je meer informatie, of heb je vragen over dit nieuws? Neem dan contact op met het Klantcontactcentrum van Provincie Fryslân.

foto: Rijkswaterstaat/Levvel/Topview Nederland

Schikking klachtprocedure ongeoorloofde staatssteun

Er is een schikking tussen natuurbeschermingsorganisaties en de Vereniging van grondeigenaren.

Van 1993 tot en met 2011 bestond er een subsidieregeling waarmee alleen natuurbeschermingsorganisaties Natuurmonumenten en de 12 Provinciale Landschappen grond konden verwerven met het oog op natuurbehoud. Particuliere grondbezitters, verenigd in de Vereniging Gelijkberechtiging Grondbezitters (VGG), vonden het onterecht dat zij geen gelijke aanspraak hadden op die aankoopsubsidie die zij beschouwen als ongeoorloofde staatssteun. Na jarenlange discussies met het ministerie van LNV en de betreffende natuurbeschermingsorganisaties dienden zij in 2008 een klacht in bij de Europese Commissie. In 2012 werd de subsidieregeling beëindigd. Door de Europese Commissie is een onderzoek ingesteld naar de rechtmatigheid van eerder aan Natuurmonumenten en de 12 Provinciale Landschappen uitgekeerde aankoopsubsidies.

Jarenlange onzekerheid ten einde

De jarenlange onzekerheid over de uitkomst van het onderzoek door de Europese Commissie naar de rechtmatigheid van een subsidieregeling uit het verleden en de daarmee verband houdende juridische procedures en mogelijk hoge boetes komen ten einde nu betrokkenen een schikking hebben getroffen. De particuliere grondbezitters en natuurbeschermingsorganisaties staan nu weer schouder aan schouder in plaats van tegenover elkaar. Dat is goed nieuws voor alle natuur(liefhebbers) in Nederland.

Natuurmonumenten en de Provinciale Landschappen zullen in het kader van de schikking circa € 80 miljoen storten in een door de VGG op te richten fonds. Met de middelen in het fonds zal het particuliere natuurbeheer in Nederland een extra impuls krijgen.

Onder regie van LVVN-Staatssecretaris Jean Rummenie hebben de Staat (LVVN, Staatsbosbeheer en Rijksvastgoedbedrijf), TBO’s en VGG een convenant ondertekend waarin duidelijke afspraken staan over het verkoopproces van gronden met de eindbestemming natuur door overheden. Dit convenant sluit aan op Didamarrest 1 en 2 en voorkomt juridische procedures in de toekomst. Het convenant ligt nu voor bij de 12 provincies.

Reactie Natuurmonumenten en LandschappenNL

Het voortslepen van de klachtprocedure bracht onzekerheid en hoge kosten met zich mee. We werken juist graag samen met particuliere grondbezitters om de natuur te beschermen en te versterken en om belangrijke maatschappelijke uitdagingen in het buitengebied aan te gaan. Juist in deze tijd, waarin alle handen nodig zijn voor de natuur.

Doe mee aan onze fotowedstrijd Kiek’es!

Fotowedstrijd Kiek ’es! Doe mee!

Dus hop naar buiten en ga op zoek naar dat bijzondere moment. Klik! Het maakt niet uit of de foto met een mobieltje of met een professionele camera is gemaakt. Waar ga jij jouw ultieme fotomoment beleven? De meeste van onze natuurgebieden zijn vrij toegankelijk en zeer fotogeniek! Denk er wel om dat je op de paden blijft om zo de natuur niet te verstoren en beschadigingen te voorkomen. Voor meer informatie kun je de gedragsregels raadplegen.

Jury

Voor de nieuwe editie van onze fotowedstrijd Kiek’es hebben we een jury samengesteld. Zij beoordelen alle ingezonden foto’s en selecteren de top 10.

Winnaars

Bij een wedstrijd horen winnaars. De jury selecteert een top 10 uit de inzendingen waarna het publiek kan stemmen voor de eerste, tweede en derde plaats. De top 10 wordt ook op onze Instagram en Facebook pagina geplaatst. De makers van de drie foto’s met de meeste stemmen krijgen een leuke prijs. Trek erop uit, ontdek de Friese natuur en laat anderen meegenieten. Lees hier alles over de fotowedstrijd.

 

Bezoekers weten nieuwe parkeerplaats Rysterbosk goed te vinden

Bezoekers van het Rysterbosk weten de nieuw ingerichte parkeerplaats aan de achterkant van Huize Rijsterbosch goed te vinden. Deze is via de linkerkant van de B&B en brasserie bereikbaar. De parkeerplaats heeft in het midden een zogeheten boomeiland met picknickbank en vormt nu een fraai geheel met het monumentale Huize Rijsterbosch. De parkeerplaats draagt zo bij aan de grandeur van het ruim driehonderd jaar oude Rysterbosk. De parkeerplaats aan de Marderleane is permanent afgesloten.

In 2025 gaat It Fryske Gea aan de slag met de aanleg van laanbeplanting van de Mirnserleane en een betonnen rolstoelpad vanaf het nieuw ingerichte parkeerterrein naar de Slottuin. Ook komt er nog duidelijke routemarkering.

Meer gasten voor Huize Rijsterbosch

De nieuwe parkeerplaats trekt vanaf dag één meer gasten voor de brasserie van Huize Rijsterbosch. Uitbaters Els en Jorgen:

“De aanleg van de nieuwe weg is erg geslaagd. De eerste weekenden nadat de toegangsweg was verplaatst, werden we verrast door de drukte. Bezoekers van het bos zien onze brasserie blijkbaar veel beter vanaf deze kant. In de winter kunnen bezoekers op vrijdag, zaterdag en zondag terecht voor lunch, borrel en diner of een eenvoudige daghap. Families of groepen die iets te vieren hebben kunnen op alle dagen de eetkamer in de B&B reserveren. In deze kamer waan je je in de sfeer van vervlogen tijden. We zijn blij hier te mogen zijn en te mogen zorgen voor het pand” zegt Els enthousiast.

Restauratie Huize Rijsterbosch

Huize Rijsterbosch is in 1909 gebouwd als villa voor de beheerder van het bos. In 1920 is het verbouwd tot hotel. It Fryske Gea is sinds 1941, met een onderbreking van een paar jaar, eigenaar van het monumentale pand en werkt samen met de uitbaters aan een restauratieplan waarmee het pand naar verwachting in het najaar van 2025 in ere wordt hersteld.

Zelf het Rysterbosk ontdekken?

Op 23 december kunnen kinderen mee met de Natuurontdekkingstocht (6+) of loop voor een frisse start de nieuwjaarswandeling op 2 januari. Kijk voor alle activiteiten op www.itfryskegea.nl/activiteiten.

It Fryske Gea onderzoekt vier plannen voor It Kathûs in Nes

It Fryske Gea is sinds 2022 de eigenaar van de historische Stelpboerderij It Kathûs in Nes. Op een oproep aan de mienskip voor een nieuwe en financieel haalbare bestemming van de boerderij kwamen maar liefst twintig plannen en ideeën binnen. Hieruit is een top vier geselecteerd die bij de plek en het gebied passen. It Fryske Gea verwacht dat begin 2025 een keuze kan worden gemaakt en er een definitief plan ligt voor het toekomstige gebruik van de boerderij met een sluitende begroting.

De vier overgebleven plannen variëren van een woonvorm tot een multifunctioneel gebouw. Ook zijn er twee plannen voor een kleinschalig en natuurinclusief agrarisch bedrijf. Alle plannen bieden daarnaast ruimte voor publieke activiteiten, zoals kennisdeling en educatie op het gebied van veenweide en weidevogelbeheer. Momenteel worden de plannen samen met de indieners onderzocht op haalbaarheid. Een ontwerpteam van Arcadia’s Veenweide Atelier werkt de plannen uit tot schetsontwerpen.

De uitkomsten van dit bijzondere zoek- en ontwikkelproces worden komend voorjaar gepresenteerd aan de lokale mienskip van Nes-Akkrum. Vervolgens krijgt het in de zomer een prominente plaats in de Veenweide Atelier tentoonstelling die, als onderdeel van Arcadia 2025, te zien is in het Fries Museum.

Randvoorwaarden bestemming

Voorwaarden waarop de plannen onder andere worden onderzocht zijn het behoud van de gewenste rust voor de vele weidevogels die er elk voorjaar een plek zoeken om te broeden. Ook de waarden van het cultuurhistorische landschap moeten in tact blijven.

Samenwerking

Het Veenweide Atelier, een project van Arcadia, is een laboratorium voor eco-sociaal ontwerp. Het brengt ontwerpers, boeren, wetenschappers, beleidsmakers en bewoners samen om tot vernieuwende oplossingen te komen voor een duurzame transitie die goed is voor mens, natuur en bedrijvigheid. Meer informatie over het Veenweide Atelier of het programma van Arcadia vind je op www.arcadia.frl. Meer informatie over het project is te vinden op www.itfryskegea.nl/kathus.

Kerstvakantietips voor buitenkinderen!

Op ontdekkingsreis in It Wikelslân! Onderweg komen jullie meerdere QR-codes tegen, en als je die scant, verschijnt er een korte video waarin Bauke en Fokje van it Fryske Gea je meer vertellen over het gebied, de planten en de dieren. Ook geven ze jullie leuke opdrachten mee om op een avontuurlijke manier de natuur te beleven! Vogels spotten, leren over diersporen en pitrus pellen om thuis een pitruskaarsje te maken, je gaat het allemaal doen. Voor kinderen van 8 t/m 12 jaar.

Naar buiten of een workshop volgen met onze jeugdgids!

Ook deze vakantie zijn er weer volop avonturen te beleven bij It Fryske Gea! Heb jij thuis een echt bûten-bern die altijd opzoek is naar schatten en dieren in de natuur? Is jouw pakesizzer heel creatief of je nichtje heel nieuwsgierig? Wij hebben voor iedereen de leukste activiteiten op de planning! Meld jullie aan ontdek samen de Fryske natuur. Onderaan deze pagina vind je alle jeugdexcursies tijdens de kerstvakantie!

Leuke knutseltips en buiten-opdrachten

Een regenachtige dag? Geen nood! Speciaal voor kinderen vind je op deze pagina leuke DIY tips om thuis lekker te gaan knutselen. Altijd met een knipoog naar de natuur, afgestemd op het seizoen. Toch liever naar buiten? Doe dan één van onze buiten-doe-opdrachten! Superhandig is dat overal een voorbeeld bij staat, zodat je precies weet wat je moet doen. Deel je avonturen met #mynfryskegea en tag vriend(innet)jes. Veel plezier!

 

Eerste steen gelegd voor uitbreiding schaapskooi Bakkefean

Schapen spelen een essentiële rol in het natuurbeheer van It Fryske Gea. Daarom breiden wij de schaapskooi ‘Oan ‘e Wyk’ in Bakkefean uit. Met deze uitbreiding zorgt It Fryske Gea voor een veilig onderkomen voor haar schaapskudde op de Delleboersterheide, met het oog op bescherming tegen wolven en voldoende ruimte voor de lammerij in het voorjaar. Directeur Henk de Vries had, met hulp van schaapsherder Wietske Terpstra, de eer om de eerste steen te leggen, waarbij we hem verrasten door zijn naam op de steen te graveren.

De uitbreiding van de schaapskooi ‘Oan ‘e Wyk’ is essentieel om onze kudde het hele jaar door veilig onderdak te bieden en bescherming te bieden tegen wolven. De nieuwe kooi, gebouwd in de karakteristieke stijl van schaapskooien en met duurzaam hout uit onze eigen bossen, wordt verbonden met de bestaande kooi. Dit biedt extra ruimte voor de lammerij in het voorjaar en maakt het mogelijk de gehele kudde Drentse Heideschapen ‘s winters naar binnen te brengen.

schaapskooi eerste steen schaapskooi eerste steen

Onmisbare grazers in het natuurbeheer

De kudde, die onder andere de DelleboersterheideKetliker Skar, en het Mandefjild begraast, speelt een belangrijke rol in het natuurbeheer en de biodiversiteit. Het Drents heideschaap is al duizenden jaren een belangrijk onderdeel van het heidebeheer. Schapen eten stikstofprofiteurs zoals pijpestrootje en bochtige smele, waardoor andere planten en dieren zoals heideplanten, vlinders, reptielen en vogels zoals de tapuit en nachtzwaluw beter kunnen gedijen.

drentse heideschaap

De schaapskooi is naar verwachting eind januari afgerond. De kooi is niet toegankelijk voor publiek, maar wie de kudde in actie wil zien, kan ze vinden op hun werkplek: de Delleboersterheide, Ketliker Skar, en het Mandefjild.

Dit project is financieel mede mogelijk gemaakt door de Nationale Postcode Loterij,

Boezemlanden tijdelijk onder water

Langs de Friese boezem – het netwerk van meren, kanalen en vaarten in Fryslân – liggen de zogenaamde boezemlanden. Deze bijzondere gebieden spelen een cruciale rol in het waterbeheer van Wetterskip Fryslân tijdens natte winters. Wanneer het waterpeil in de boezem stijgt zoals deze week, mogen deze stukken land tijdelijk onder water lopen om overtollig water op te vangen. In de zomer staan ze droog en worden ze benut voor hooiland.

Boezemlanden worden omringd door lage dijkjes. In de zomer houden deze dijkjes het water tegen, terwijl ze in de winter bewust mogen overlopen bij hoge waterstanden. Soms is het nodig om een inlaat – een schuif in de waterkering – open te zetten om het water gecontroleerd de boezemlanden in te laten stromen.

Een mooi voorbeeld hiervan is de polder Wyldlannen, een gebied in de Alde Feanen van zo’n 200 hectare dat tijdelijk wordt ingezet voor waterberging. Ook in andere eilandpolders, zoals Suderburd, Labân en Grondsma, creëert Wetterskip Fryslân op deze manier ruimte voor water. Dit niet alleen om wateroverlast te voorkomen, maar ook om de natuur te ondersteunen.

Zie je een gele boei? Vogelrustgebied!

In de winterperiode kom je gele boeien met de tekst ‘ik rust!’ tegen op verschillende plekken in de Friese Meren en Alde Feanen. Deze boeien markeren de vogelrustgebieden voor een groot aantal beschermde vogelsoorten. Bijvoorbeeld de wintertaling, de slobeend en het nonnetje. Tussen 1 oktober en 1 april vragen we je deze gebieden niet in te varen.

Watervogels overwinteren in vogelrustgebieden

Verschillende beschermde watervogels overwinteren graag in grote groepen in de Friese Meren. Soms kan één boot of persoon vanaf enkele honderden meters al voor voldoende verstoring zorgen om de vogels zelfs te laten opvliegen. Elke keer dat de vogels verstoord worden, verliezen ze wat van hun opgebouwde reserves. En die reserves hebben ze juist hard nodig om in het voorjaar weer verder te kunnen vliegen naar hun zomerverblijven om daar te nestelen. Bij teveel verstoring kunnen vogels een gebied zelfs gaan mijden.

Tussen 1 oktober en 1 april niet invaren a.u.b.

De vogelrustgebieden liggen in de Natura 2000-gebieden Snitser Mar en omgeving, de Wite en Swarte Brekken, de Aldegeasterbrekken, de Morra, de Fluezen en op vijf plekken in de Alde Feanen. Ze liggen langs de ondiepe randen van de meren. De drukkere vaarroutes en vaargeulen blijven gewoon toegankelijk. De vogelrustgebieden zijn te herkennen aan gele boeien met blauwe band met de tekst ‘Ik rust!’ en een slobeend.

Sterker met natuur

We investeren samen in het gezond maken én houden van natuur in Fryslân. Want we zijn sterker met natuur. Meer informatie en kaart met de vogelrustgebieden: www.fryslan.frl/vogelrustgebied.

Secret Link