Nieuws & publicaties | It Fryske Gea

Schikking klachtprocedure ongeoorloofde staatssteun

23 januari 2025/ Nieuws, Nieuws & publicaties

Er is een schikking tussen natuurbeschermingsorganisaties en de Vereniging van grondeigenaren.

Van 1993 tot en met 2011 bestond er een subsidieregeling waarmee alleen natuurbeschermingsorganisaties Natuurmonumenten en de 12 Provinciale Landschappen grond konden verwerven met het oog op natuurbehoud. Particuliere grondbezitters, verenigd in de Vereniging Gelijkberechtiging Grondbezitters (VGG), vonden het onterecht dat zij geen gelijke aanspraak hadden op die aankoopsubsidie die zij beschouwen als ongeoorloofde staatssteun. Na jarenlange discussies met het ministerie van LNV en de betreffende natuurbeschermingsorganisaties dienden zij in 2008 een klacht in bij de Europese Commissie. In 2012 werd de subsidieregeling beëindigd. Door de Europese Commissie is een onderzoek ingesteld naar de rechtmatigheid van eerder aan Natuurmonumenten en de 12 Provinciale Landschappen uitgekeerde aankoopsubsidies.

Jarenlange onzekerheid ten einde

De jarenlange onzekerheid over de uitkomst van het onderzoek door de Europese Commissie naar de rechtmatigheid van een subsidieregeling uit het verleden en de daarmee verband houdende juridische procedures en mogelijk hoge boetes komen ten einde nu betrokkenen een schikking hebben getroffen. De particuliere grondbezitters en natuurbeschermingsorganisaties staan nu weer schouder aan schouder in plaats van tegenover elkaar. Dat is goed nieuws voor alle natuur(liefhebbers) in Nederland.

Natuurmonumenten en de Provinciale Landschappen zullen in het kader van de schikking circa € 80 miljoen storten in een door de VGG op te richten fonds. Met de middelen in het fonds zal het particuliere natuurbeheer in Nederland een extra impuls krijgen.

Onder regie van LVVN-Staatssecretaris Jean Rummenie hebben de Staat (LVVN, Staatsbosbeheer en Rijksvastgoedbedrijf), TBO’s en VGG een convenant ondertekend waarin duidelijke afspraken staan over het verkoopproces van gronden met de eindbestemming natuur door overheden. Dit convenant sluit aan op Didamarrest 1 en 2 en voorkomt juridische procedures in de toekomst. Het convenant ligt nu voor bij de 12 provincies.

Reactie Natuurmonumenten en LandschappenNL

Het voortslepen van de klachtprocedure bracht onzekerheid en hoge kosten met zich mee. We werken juist graag samen met particuliere grondbezitters om de natuur te beschermen en te versterken en om belangrijke maatschappelijke uitdagingen in het buitengebied aan te gaan. Juist in deze tijd, waarin alle handen nodig zijn voor de natuur.

Doe mee aan onze fotowedstrijd Kiek’es!

23 december 2024/ Nieuws, Nieuws & publicaties

Fotowedstrijd Kiek ’es! Doe mee!

Dus hop naar buiten en ga op zoek naar dat bijzondere moment. Klik! Het maakt niet uit of de foto met een mobieltje of met een professionele camera is gemaakt. Waar ga jij jouw ultieme fotomoment beleven? De meeste van onze natuurgebieden zijn vrij toegankelijk en zeer fotogeniek! Denk er wel om dat je op de paden blijft om zo de natuur niet te verstoren en beschadigingen te voorkomen. Voor meer informatie kun je de gedragsregels raadplegen.

Jury

Voor de nieuwe editie van onze fotowedstrijd Kiek’es hebben we een jury samengesteld. Zij beoordelen alle ingezonden foto’s en selecteren de top 10.

Winnaars

Bij een wedstrijd horen winnaars. De jury selecteert een top 10 uit de inzendingen waarna het publiek kan stemmen voor de eerste, tweede en derde plaats. De top 10 wordt ook op onze Instagram en Facebook pagina geplaatst. De makers van de drie foto’s met de meeste stemmen krijgen een leuke prijs. Trek erop uit, ontdek de Friese natuur en laat anderen meegenieten. Lees hier alles over de fotowedstrijd.

Bezoekers weten nieuwe parkeerplaats Rysterbosk goed te vinden

19 december 2024/ Nieuws, Nieuws & publicaties

Bezoekers van het Rysterbosk weten de nieuw ingerichte parkeerplaats aan de achterkant van Huize Rijsterbosch goed te vinden. Deze is via de linkerkant van de B&B en brasserie bereikbaar. De parkeerplaats heeft in het midden een zogeheten boomeiland met picknickbank en vormt nu een fraai geheel met het monumentale Huize Rijsterbosch. De parkeerplaats draagt zo bij aan de grandeur van het ruim driehonderd jaar oude Rysterbosk. De parkeerplaats aan de Marderleane is permanent afgesloten.

In 2025 gaat It Fryske Gea aan de slag met de aanleg van laanbeplanting van de Mirnserleane en een betonnen rolstoelpad vanaf het nieuw ingerichte parkeerterrein naar de Slottuin. Ook komt er nog duidelijke routemarkering.

Meer gasten voor Huize Rijsterbosch

De nieuwe parkeerplaats trekt vanaf dag één meer gasten voor de brasserie van Huize Rijsterbosch. Uitbaters Els en Jorgen:

“De aanleg van de nieuwe weg is erg geslaagd. De eerste weekenden nadat de toegangsweg was verplaatst, werden we verrast door de drukte. Bezoekers van het bos zien onze brasserie blijkbaar veel beter vanaf deze kant. In de winter kunnen bezoekers op vrijdag, zaterdag en zondag terecht voor lunch, borrel en diner of een eenvoudige daghap. Families of groepen die iets te vieren hebben kunnen op alle dagen de eetkamer in de B&B reserveren. In deze kamer waan je je in de sfeer van vervlogen tijden. We zijn blij hier te mogen zijn en te mogen zorgen voor het pand” zegt Els enthousiast.

Restauratie Huize Rijsterbosch

Huize Rijsterbosch is in 1909 gebouwd als villa voor de beheerder van het bos. In 1920 is het verbouwd tot hotel. It Fryske Gea is sinds 1941, met een onderbreking van een paar jaar, eigenaar van het monumentale pand en werkt samen met de uitbaters aan een restauratieplan waarmee het pand naar verwachting in het najaar van 2025 in ere wordt hersteld.

Zelf het Rysterbosk ontdekken?

Op 23 december kunnen kinderen mee met de Natuurontdekkingstocht (6+) of loop voor een frisse start de nieuwjaarswandeling op 2 januari. Kijk voor alle activiteiten op www.itfryskegea.nl/activiteiten.

It Fryske Gea onderzoekt vier plannen voor It Kathûs in Nes

12 december 2024/ Nieuws, Nieuws & publicaties

It Fryske Gea is sinds 2022 de eigenaar van de historische Stelpboerderij It Kathûs in Nes. Op een oproep aan de mienskip voor een nieuwe en financieel haalbare bestemming van de boerderij kwamen maar liefst twintig plannen en ideeën binnen. Hieruit is een top vier geselecteerd die bij de plek en het gebied passen. It Fryske Gea verwacht dat begin 2025 een keuze kan worden gemaakt en er een definitief plan ligt voor het toekomstige gebruik van de boerderij met een sluitende begroting.

De vier overgebleven plannen variëren van een woonvorm tot een multifunctioneel gebouw. Ook zijn er twee plannen voor een kleinschalig en natuurinclusief agrarisch bedrijf. Alle plannen bieden daarnaast ruimte voor publieke activiteiten, zoals kennisdeling en educatie op het gebied van veenweide en weidevogelbeheer. Momenteel worden de plannen samen met de indieners onderzocht op haalbaarheid. Een ontwerpteam van Arcadia’s Veenweide Atelier werkt de plannen uit tot schetsontwerpen.

De uitkomsten van dit bijzondere zoek- en ontwikkelproces worden komend voorjaar gepresenteerd aan de lokale mienskip van Nes-Akkrum. Vervolgens krijgt het in de zomer een prominente plaats in de Veenweide Atelier tentoonstelling die, als onderdeel van Arcadia 2025, te zien is in het Fries Museum.

Randvoorwaarden bestemming

Voorwaarden waarop de plannen onder andere worden onderzocht zijn het behoud van de gewenste rust voor de vele weidevogels die er elk voorjaar een plek zoeken om te broeden. Ook de waarden van het cultuurhistorische landschap moeten in tact blijven.

Samenwerking

Het Veenweide Atelier, een project van Arcadia, is een laboratorium voor eco-sociaal ontwerp. Het brengt ontwerpers, boeren, wetenschappers, beleidsmakers en bewoners samen om tot vernieuwende oplossingen te komen voor een duurzame transitie die goed is voor mens, natuur en bedrijvigheid. Meer informatie over het Veenweide Atelier of het programma van Arcadia vind je op www.arcadia.frl. Meer informatie over het project is te vinden op www.itfryskegea.nl/kathus.

Kerstvakantietips voor buitenkinderen!

11 december 2024/ Nieuws, Nieuws & publicaties

Boswachter Ûle’s QR-Avonturenroute

Op ontdekkingsreis in It Wikelslân! Onderweg komen jullie meerdere QR-codes tegen, en als je die scant, verschijnt er een korte video waarin Bauke en Fokje van it Fryske Gea je meer vertellen over het gebied, de planten en de dieren. Ook geven ze jullie leuke opdrachten mee om op een avontuurlijke manier de natuur te beleven! Vogels spotten, leren over diersporen en pitrus pellen om thuis een pitruskaarsje te maken, je gaat het allemaal doen. Voor kinderen van 8 t/m 12 jaar.

Naar buiten of een workshop volgen met onze jeugdgids!

Ook deze vakantie zijn er weer volop avonturen te beleven bij It Fryske Gea! Heb jij thuis een echt bûten-bern die altijd opzoek is naar schatten en dieren in de natuur? Is jouw pakesizzer heel creatief of je nichtje heel nieuwsgierig? Wij hebben voor iedereen de leukste activiteiten op de planning! Meld jullie aan ontdek samen de Fryske natuur. Onderaan deze pagina vind je alle jeugdexcursies tijdens de kerstvakantie!

Leuke knutseltips en buiten-opdrachten

Een regenachtige dag? Geen nood! Speciaal voor kinderen vind je op deze pagina leuke DIY tips om thuis lekker te gaan knutselen. Altijd met een knipoog naar de natuur, afgestemd op het seizoen. Toch liever naar buiten? Doe dan één van onze buiten-doe-opdrachten! Superhandig is dat overal een voorbeeld bij staat, zodat je precies weet wat je moet doen. Deel je avonturen met #mynfryskegea en tag vriend(innet)jes. Veel plezier!

Eerste steen gelegd voor uitbreiding schaapskooi Bakkefean

3 december 2024/ Nieuws, Nieuws & publicaties

Schapen spelen een essentiële rol in het natuurbeheer van It Fryske Gea. Daarom breiden wij de schaapskooi ‘Oan ‘e Wyk’ in Bakkefean uit. Met deze uitbreiding zorgt It Fryske Gea voor een veilig onderkomen voor haar schaapskudde op de Delleboersterheide, met het oog op bescherming tegen wolven en voldoende ruimte voor de lammerij in het voorjaar. Directeur Henk de Vries had, met hulp van schaapsherder Wietske Terpstra, de eer om de eerste steen te leggen, waarbij we hem verrasten door zijn naam op de steen te graveren.

De uitbreiding van de schaapskooi ‘Oan ‘e Wyk’ is essentieel om onze kudde het hele jaar door veilig onderdak te bieden en bescherming te bieden tegen wolven. De nieuwe kooi, gebouwd in de karakteristieke stijl van schaapskooien en met duurzaam hout uit onze eigen bossen, wordt verbonden met de bestaande kooi. Dit biedt extra ruimte voor de lammerij in het voorjaar en maakt het mogelijk de gehele kudde Drentse Heideschapen ‘s winters naar binnen te brengen.

Onmisbare grazers in het natuurbeheer

De kudde, die onder andere de Delleboersterheide, Ketliker Skar, en het Mandefjild begraast, speelt een belangrijke rol in het natuurbeheer en de biodiversiteit. Het Drents heideschaap is al duizenden jaren een belangrijk onderdeel van het heidebeheer. Schapen eten stikstofprofiteurs zoals pijpestrootje en bochtige smele, waardoor andere planten en dieren zoals heideplanten, vlinders, reptielen en vogels zoals de tapuit en nachtzwaluw beter kunnen gedijen.

De schaapskooi is naar verwachting eind januari afgerond. De kooi is niet toegankelijk voor publiek, maar wie de kudde in actie wil zien, kan ze vinden op hun werkplek: de Delleboersterheide, Ketliker Skar, en het Mandefjild.

Dit project is financieel mede mogelijk gemaakt door de Nationale Postcode Loterij,

Boezemlanden tijdelijk onder water

29 november 2024/ Nieuws, Nieuws & publicaties

Langs de Friese boezem – het netwerk van meren, kanalen en vaarten in Fryslân – liggen de zogenaamde boezemlanden. Deze bijzondere gebieden spelen een cruciale rol in het waterbeheer van Wetterskip Fryslân tijdens natte winters. Wanneer het waterpeil in de boezem stijgt zoals deze week, mogen deze stukken land tijdelijk onder water lopen om overtollig water op te vangen. In de zomer staan ze droog en worden ze benut voor hooiland.

Boezemlanden worden omringd door lage dijkjes. In de zomer houden deze dijkjes het water tegen, terwijl ze in de winter bewust mogen overlopen bij hoge waterstanden. Soms is het nodig om een inlaat – een schuif in de waterkering – open te zetten om het water gecontroleerd de boezemlanden in te laten stromen.

Een mooi voorbeeld hiervan is de polder Wyldlannen, een gebied in de Alde Feanen van zo’n 200 hectare dat tijdelijk wordt ingezet voor waterberging. Ook in andere eilandpolders, zoals Suderburd, Labân en Grondsma, creëert Wetterskip Fryslân op deze manier ruimte voor water. Dit niet alleen om wateroverlast te voorkomen, maar ook om de natuur te ondersteunen.

Vismigratierivier stap verder: riviermonding afgerond

21 november 2024/ Nieuws, Nieuws & publicaties

Door de Vismigratierivier kunnen miljoenen vissen straks vrij tussen de Waddenzee en het IJsselmeer trekken. Een uniek getijdensysteem zorgt voor een natuurlijke overgang tussen zout en zoet water. Het gebied aan de kant van de Waddenzee is nu af. Via deze plek zwemmen de vissen vanaf zee de rivier op, of vanaf het binnenland de zee in. Nét als bij een echte riviermonding.

Voordeur naar het achterland

De Vismigratierivier wordt naast de Lorentzsluizen bij Kornwerderzand aangelegd. Deze sluizen spuien overtollig zoet water uit het IJsselmeer de Waddenzee op. Trekvissen ruiken en proeven dit water en worden zo naar de Vismigratierivier gelokt. Via twee openingen in een bestaande leidam in de Waddenzee zwemmen de vissen naar binnen. In deze kunstmatige riviermonding komen zoet en zout water langzaam samen. In het midden ligt een natuureiland. Hier kunnen vissen in het ondiepe water schuilen. Het gebied staat in directe verbinding met de Waddenzee, waardoor het eiland bij vloed helemaal onder water verdwijnt. Uiteindelijk zwemmen de vissen via de doorgang in de Afsluitdijk de Vismigratierivier op. Daarna bereiken zij het IJsselmeer. Vissoorten zoals de Europese aal zwemmen verder het Rijnsysteem in, helemaal tot aan de Zwitserse Alpen.

Foto’s: Rijkswaterstaat | Levvel | Provincie Fryslân | Topview Luchtfotografie

Duurzame samenwerking

Van Oord (namens IJsselmeerwerken VOF) heeft de riviermonding kunnen maken met materialen uit de directe omgeving. Het natuureiland bestaat bijvoorbeeld voor een groot deel uit zand dat vrijkwam bij het afgraven van de inzwemopeningen. Deze openingen zijn gemaakt door bouwconsortium Levvel (BAM, Van Oord, Rebel, Invesis). Zo kunnen we door goede onderlinge afstemming zo circulair mogelijk bouwen. Met het afronden van de inzwemopeningen zit het werk van Levvel aan de Vismigratierivier erop. Ondertussen werken de andere uitvoerders verder aan de Vismigratierivier.

Bekijk voor meer informatie over dit project Vismigratierivier Afsluitdijk of www.vismigratierivier.nl, een website van de initiatiefnemers.

De Lende krijgt haar kronkels terug

15 november 2024/ Nieuws, Nieuws & publicaties

Gisteren werd de feestelijke aftrap gegeven voor het project ‘Hermeandering van de Lende’. Gedeputeerde Matthijs de Vries (Provincie Fryslân), bestuurslid Monique Plantinga (Wetterskip Fryslân) en wethouder Roelof Theun Hoen (gemeente Weststellingwerf) onthulden samen met Henk de Vries, directeur van It Fryske Gea, het bouwbord van dit project en zetten vervolgens de hydraulische pomp symbolisch aan. Dit markeerde de start van de werkzaamheden, waarbij de natuurvriendelijke manier van werken centraal staat.

Voor mens en natuur

“De Lendevallei is een gevarieerd moerasgebied waar bijzondere moerasvogels een plekje vinden,” aldus Henk de Vries. “De hermeandering van de Lende zorgt voor een prachtig landschap, waar mens en natuur samen van kunnen genieten.”

“Dit project geeft de natuur de ruimte om te floreren en draagt daarmee bij aan de bredere missie van It Fryske Gea om natuur, landschap en erfgoed in Fryslân te versterken en te behouden.” – Henk de Vries

Innovatief werken in bestaande natuur

Met elkaar is een innovatieve werkwijze bedacht die de aanwezige natuurwaarden zo weinig mogelijk verstoort. Door het verpompen van vrijkomend bodemmateriaal worden transportbewegingen in het natuurgebied tot een minimum beperkt. Het vrijkomende grond- en plantenmateriaal wordt via een buizenstelsel naar de dichtbijgelegen Lendepolder gepompt.

De oorspronkelijke kronkels, oftewel meanders, worden teruggebracht in de huidige rechte beek. Dit zorgt voor een betere waterdoorstroming, schoner water en een rijkere biodiversiteit. De hermeandering van de Lende draagt daarmee niet alleen bij aan de ecologische waarde van het gebied, maar maakt het ook aantrekkelijker voor recreatie. In samenwerking met Provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân en andere betrokken partijen werken we aan een levendig en veerkrachtig beekdal.

Het project valt onder de Gebiedsontwikkeling Beekdal Linde en wordt uitgevoerd door aannemer VDW Special Projects BV. Naar verwachting is de hermeandering medio 2026 afgerond. Lees meer over dit project en de gebiedsontwikkeling op de projectpagina.

Succesvol natuurherstel in Friese meren De Fluezen en De Morra

11 november 2024/ Nieuws, Nieuws & publicaties

In de Friese meren De Fluezen en De Morra is een omvangrijk natuurherstelproject succesvol afgerond. Met een investering van ruim €1,75 miljoen, mede gefinancierd door Europese POP3-subsidies en de provincie Fryslân, zijn er in de afgelopen vier jaar belangrijke ecologische stappen gezet om de biodiversiteit en waterkwaliteit in deze Natura 2000-gebieden te versterken. Het project levert niet alleen een belangrijke bijdrage aan de natuurdoelen in Fryslân, maar ondersteunt ook klimaatdoelen door extra waterberging en grondwatervasthouding.

Het natuurherstel richtte zich op het aanleggen van luwe, ondiepe waterzones en slenken op zo’n twintig hectare, waardoor de meren geschikter zijn geworden als paaigebied en leefgebied voor vissen, waterplanten en vogels. Dit draagt bij aan een gezonder ecosysteem, dat weerbaarder is tegen klimaatveranderingen. Dankzij de aanpak op tien locaties rondom de meren is bijna 120.000 m³ waterberging gerealiseerd, met aanvullende maatregelen die de grondwaterstand verhogen en het gebied voor vissen toegankelijker maken.

“Met dit project versterken we de biodiversiteit en ecologische kwaliteit van onze wateren. De samenwerking met Wetterskip Fryslân, It Fryske Gea en Staatsbosbeheer heeft laten zien dat we samen grote stappen kunnen zetten voor de natuur in Fryslân. Het is prachtig om te zien hoe soorten zoals de zeearend en het zeldzame porseleinhoen hier tieren.” – Gedeputeerde Matthijs de Vries

Europees partnerschap voor een sterke Friese natuur

Het project werd grotendeels gefinancierd vanuit het Europese fonds voor Plattelandsontwikkeling (POP), dat samen met de provincie Fryslân €1,65 miljoen investeerde. Dit partnerschap sluit aan bij de doelstellingen van het bestuursakkoord Oparbeidzje foar Fryslân en de verplichtingen aan nationale en Europese natuur- en waterkwaliteitseisen. De aanvullende €100.000,- vanuit het N2000-budget van de provincie dekte onder andere stijgende kosten en aangepaste plannen om de beoogde ecologische doelen te behalen.

Samenwerking en innovatieve technieken

Het project werd uitgevoerd met Friese aannemers die ervaring hebben in natte natuurgebieden en onder begeleiding van ecologische adviseurs van onder meer It Fryske Gea en Staatsbosbeheer. Innovatieve oeverbescherming aan de rand van De Fluezen is zo ontworpen dat jonge vogels veilig kunnen oversteken naar nabijgelegen weidevogelgebieden en dat het duurzaam is.

Op vrijdag 8 november organiseerde Provincie Fryslân een rondvaart langs de projecten bij De Fluezen en De Morra. Tijdens de vaart vertelden de samenwerkende partners over de werkzaamheden die gedaan zijn en de doelen die gerealiseerd worden. Ook werd een nieuw informatiepaneel onthuld dat midden in het gebied komt te staan, met uitleg over de parels boven én onder water.

Op de foto v.l.n.r.:

Nico de Laat – Staatsbosbeheer
Monique Plantinga – Wetterskip Fryslân
Maaike van Alphen – Provinsje Fryslân
Hanneke Godthelp – Provinsje Fryslân
Age Flapper – Collectief Súdwestkust
Henk de Vries – It Fryske Gea