Algemeen | It Fryske Gea

Vistrap en molens geplaatst bij de Mokkebank

2 oktober 2025/ Algemeen, Werk in uitvoering

De aanleg van het nieuwe moerasgebied de Mokkebank langs de Friese IJsselmeerkust bereikt een belangrijke mijlpaal. De eerste van twee watermolens die straks het waterpeil regelen, is geplaatst. Ook is de basis van de vistrap gereed. Daarmee gaat het project de laatste fase van de inrichting in, die aan het eind van 2025 afgerond moet zijn.

Nieuwe natuur voor vogels en vissen
De Mokkebank wordt een rijk moerasgebied waar moerasvogels zoals de baardman, porseleinhoen en roerdomp veilig kunnen broeden in het riet, beschermd tegen roofdieren en hoog water. Ook vissen krijgen hier ruimte: het moeras wordt een belangrijke paaiplaats en veilige opgroeiplek voor soorten als karper, snoek en driedoornige stekelbaars.

Slim waterpeil en vistrap
Het gebied krijgt een tegengesteld waterpeil ten opzichte van het IJsselmeer. Bij harde wind in de winter stroomt water via keerkleppen het moeras in. Met behulp van windmolens blijft het peil in het voorjaar hoog en warmt het water op. Via de vistrap stroomt een voedselrijke lokstroom terug naar het IJsselmeer. Deze lokt vissen het gebied in om te paaien en zorgt voor een betere visstand. Hoe dat precies werkt? Dat zie je in deze animatie:

Meer weten
De inrichting van de Mokkebank wordt naar verwachting in het najaar van 2025 afgerond. Het gebied blijft niet toegankelijk, maar is goed te zien vanaf de Wieldijk en straks vanaf de nieuw geplaatste vogelkijkhut De Mok.

Lees meer over dit project op onze projectpagina Mokkebank

Nieuwe mijlpaal voor de Vismigratierivier: contour compleet

12 september 2025/ Algemeen, Werk in uitvoering

Het werk aan de buitenste dam in het IJsselmeer is afgerond. Daarmee is de hele contour van de Vismigratierivier gereed: een belangrijke mijlpaal in de ontwikkeling van dit unieke natuurherstelproject. De Vismigratierivier maakt het straks mogelijk dat miljoenen trekvissen – zoals de zalm, paling en stekelbaars – weer vrij kunnen trekken tussen de Waddenzee en het IJsselmeer. Daarmee wordt een eeuwenoude verbinding hersteld, die door de aanleg van de Afsluitdijk verloren ging.

Met de nieuwe dam rondt aannemer Van Oord zijn laatste werkzaamheden aan het project af. In 2026 volgt de volgende stap: de aanleg van de slingerende rivier zelf, uitgevoerd door Boskalis Nederland.

Bescherming van natuur en herstel van verbindingen

De nieuwe dam beschermt de toekomstige rivier tegen wind, golven en stroming. Eerder bouwde Van Oord al de riviermonding aan de Waddenzeezijde – de toegangspoort voor vissen – een natuureiland en de westelijke flank in het IJsselmeer. Samen vormen ze de basis voor een robuust ecosysteem waarin vissen, vogels en andere waterdieren profiteren van meer leefruimte.

Ook op grotere schaal wordt gewerkt aan herstel van natuurlijke verbindingen. Zo leverde Van Oord als onderdeel van bouwcombinatie Levvel een bijdrage aan de versterking van de Afsluitdijk, inclusief de doorgang die straks de link vormt tussen de Waddenzee en de Vismigratierivier.

Circulair en natuurvriendelijk bouwen

Bij de aanleg is zoveel mogelijk gebruikgemaakt van grondstoffen uit de directe omgeving. Zo werd 400.000 kubieke meter zand rechtstreeks uit het IJsselmeer gewonnen en 20.000 ton breuksteen hergebruikt uit de Afsluitdijk. Dat scheelde duizenden transportbewegingen én zorgt ervoor dat vissen zich beter kunnen oriënteren: zand en stenen met dezelfde geur en smaak zijn voor hen vertrouwd.

De verwachting is dat de eerste vissen begin 2027 door de Vismigratierivier zullen zwemmen. Ook de natuur rondom de rivier zal daarvan profiteren: het gebied biedt straks nieuwe leefruimte voor vogels, planten en talloze andere dieren, waardoor een rijk en dynamisch ecosysteem kan ontstaan.

Ontdek het met It Fryske Gea

De aanleg van de Vismigratierivier is niet alleen een technisch hoogstandje, maar vooral een investering in natuurherstel. It Fryske Gea organiseert regelmatig excursies rondom dit gebied, waarbij gidsen vertellen over de achtergronden van het project en de betekenis voor vissen, vogels en de natuur in Fryslân. Zo kun je zelf van dichtbij zien hoe dit unieke project stap voor stap vorm krijgt.

Open Monumentendag 2025

28 augustus 2025/ Algemeen

Op 13 en 14 september 2025 is het Open Monumentendag met als thema “Gebouwd om te blijven”. Honderden monumenten openen hun deuren om hun verhalen te delen. Ook in Fryslân zijn er bijzondere plekken te bezoeken. Dit jaar kun je terecht op twee unieke locaties van It Fryske Gea: op zaterdag bij de historische stelpboerderij It Kathûs in Nes en zondag bij de Buismanskoai bij Piaam.

Zaterdag 13 september – It Kathûs (historische stelpboerderij in Nes)

Van 11:00 tot 16:30 uur is It Kathûs geopend. Bezoekers krijgen de kans om:

de geschiedenis van het pand en zijn bijzondere bewoners te ontdekken,
binnen en buiten valt er van alles te beleven: van verhalen over het landschap en de historie van de boerderij, tot een filmvertoning in de schuur en een ontmoeting met de Vogelwacht Akkrum. Ook de Boerderijenstichting vertelt in de authentieke pronkkamer over het leven en wonen op een Friese stelpboerderij.
een kijkje te nemen in de cultuurhistorische details van de boerderij, deze bijna onaangetaste stelpboerderij ademt historie: een authentieke pronkkamer met bedstee, originele tegels in de gang, een oude zolder met spekhok. Ook het eeuwenoude, omgrachte erf en het omliggende fûgeltsjelân laten zien hoe landschap en erfgoed eeuwenlang met elkaar verbonden zijn.

It Kathûs laat zo niet alleen het verleden spreken, maar ook hoe een monument kan uitgroeien tot een plek voor de toekomst.

Zondag 14 september – Buismanskoai (eendenkooi bij Piaam)

Op zondag is van 13:00 tot 17:00 uur de Buismanskoai bij Piaam te bezoeken. Deze bijzondere plek ligt verscholen in het landschap en was eeuwenlang een belangrijk onderdeel van de Friese cultuur en voedselvoorziening.

Tijdens een rondleiding wandel je met een gids van It Fryske Gea door het kooibosje en leer je alles over de traditionele vangtechnieken die hier werden toegepast. Je komt meer te weten over het eeuwenoude Recht van Afpaling, dat de rust rond de kooi waarborgde, en over de kooiker, die met veel kennis en geduld de eenden wist te lokken en te vangen.

Naast de geschiedenis is er ook aandacht voor de natuur: het kooibosje vormt een waardevol leefgebied voor vogels en andere dieren. Zo vertelt de Buismanskoai niet alleen over de relatie tussen mens en natuur in vroegere tijden, maar ook over hoe die verbondenheid vandaag de dag nog steeds van betekenis is.

Zo biedt Open Monumentendag dit jaar de kans om in één weekend twee heel verschillende werelden van It Fryske Gea te ontdekken: de intieme sfeer van een authentieke boerderij en de stilte van een eeuwenoude eendenkooi. Beide plekken laten zien hoe rijk en veelzijdig het Friese erfgoed is.

Nieuwe ‘Escaperoute’ in het Pettebosk: avontuur met rugzak en GPS

8 augustus 2025/ Algemeen, Nieuws Ik wil iets voor kinderen

Nationaal De Park De Alde Feanen heeft er een nieuwe activiteit bij: de Escaperoute. Deze avontuurlijke rugzakroute, ontwikkeld door IVN, laat kinderen op een spannende manier kennismaken met de natuur in het Pettebosk.

Ontrafel het mysterie

Gewapend met een rugzak vol aanwijzingen én een GPS gaan deelnemers in groepjes op zoek naar verschillende coördinatiepunten in het gebied. Op elke locatie wacht een opdracht of puzzel. Elk puzzeldeel bestaat uit twee onderdelen: één vind je in de rugzak, het andere ontdek je ter plekke in de natuur. Door de puzzels op te lossen verzamelen de deelnemers letters. Wie alle zes de letters weet te vinden, kan het geheime woord vormen en zo het mysterie van de nieuwe heerser in De Alde Feanen ontrafelen.

Gezins-uitje

De Escaperoute is speciaal ontwikkeld voor kinderen van 10 tot 13 jaar en duurt ongeveer 1 tot 1,5 uur. Rugzakjes zijn verkrijgbaar van woensdag t/m vrijdag tijdens de openingstijden van het Informatiepunt De Alde Feanen en kunnen ook vooraf worden gereserveerd via 0511 – 53 96 18. De prijs bedraagt € 7,- per kind; leden betalen € 5,-.

Met de Escaperoute wordt een spannend spel gecombineerd met een ontdekkingstocht door de natuur – een ideale activiteit voor jonge avonturiers.

Uitgevlogen jong komt terug op nest

7 juli 2025/ Algemeen, Zeearend

Toch wel weer een verrassing, het uitgeloven jong kwam nog even terug op het nest. Hoe ging dat verder?

Wat stond er op het menu van de jongen?

1 juli 2025/ Algemeen, Zeearend

Stimuleren …

In de voorafgaande 4 à 5 dagen aan het uitvliegen werden er duidelijk minder prooien naar het nest gebracht en waren er zelfs twee dagen dat er niets op de nestrand werd gedeponeerd. Kennelijk moest dit een stimulans zijn voor de jongen om het nest te gaan verlaten! Hoe dan ook … het eerste jong waagde de sprong en het tweede zal binnenkort dit goede voorbeeld wel gaan volgen. En het derde ei? Oftewel een derde jong wat er nooit kwam? Dit ei zal wellicht nog ergens, al dan niet beschadigd, onder in de nestkom liggen. Wie weet wordt het gevonden bij controle werkzaamheden aan de webcam en kan het een plekje krijgen in het Informatiepunt Nationaal Park De Alde Feanen in Earnewâld?

De laatste avond samen op het nest

Wat stond er dit seizoen op het menu?

Vanaf het uitkomen van het eerste jong tot het uitvliegen (11 april – 1 juli ’25) werden door de zeearend ouders 241 prooien naar het nest gebracht. Man zeearend bracht 134 prooien en vrouw
zeearend 107. Conform de voorgaande jaren was het vooral de man die in de eerste 4 à 5 weken de prooien naar het nest bracht en de vrouw die de prooi vervolgens in kleine hapklare brokjes aan de jongen voerde. Daarna zagen we dat deze taken meer gelijkwaardig werden uitgevoerd, waarbij de vrouw overigens het meest ‘sturend’ optrad bij het voeren en verdelen van de prooi aan de jongen.

De variatie in prooien (241 stuks) zag er als volgt uit:
Gevogelte: 155 64 %
Vis: 57 24 %
Haas: 29 12 %

Het gevogelte (155stuks) bestond uit:
Grauwe gans (pullen tot halfwas): 95
Meerkoet (adult): 35
Grote Canadese gans (pullen tot halfwas): 16
Blauwe reiger (adult): 4
Wilde eend (adult): 2
Kolgans: 1
Houtduif (adult): 1
Zilvermeeuw (adult): 1

De vis (57 stuks) bestond uit:
Brasem: 39
Paling: 9
Voorn: 5
Snoekbaars: 1
Zeelt: 1
NN (onbekend): 2

Blog: Andries Dijkstra

Trouwe leden It Fryske Gea in het zonnetje gezet

11 juni 2025/ Activiteiten, Algemeen

Op dinsdag 10 juni zette It Fryske Gea een groep bijzondere mensen in het zonnetje: leden die al veertig jaar lid zijn van de vereniging. Tijdens de jaarlijkse Trouwe Ledendag bedankten we hen met een feestelijke vaartocht door het prachtige natuurgebied De Alde Feanen. Op het water, met prachtig uitzicht op Nationaal Park De Alde Feanen, genoten de genodigden zichtbaar van de rust en de natuur waarvoor zij zich al zo lang inzetten. Het was een moment van waardering en ontmoeting. Tijdens de tocht ontvingen alle jubilarissen een speciaal speldje als blijvend aandenken aan hun jarenlange betrokkenheid. Directeur Henk de Vries en Janny Vlietstra, voorzitter van het bestuur spraken beide hun grote waardering uit voor de trouwe steun van deze leden.

De tocht bracht ook een bijzonder natuurspektakel met zich mee: bij het passeren van het nest van de zeearend werden de bezoekers getrakteerd op een zeldzaam moment. Eén van de oudervogels verscheen precies in het vizier van de verrekijkers met een verse prooi in de klauwen — op weg naar het nest. Een onvergetelijk beeld dat de kracht en kwetsbaarheid van de natuur prachtig symboliseerde. Dankzij de wildcam op het nest was daarna goed te zien dat de twee jongen inderdaad een flinke prooi gevoerd kregen.

Aan het eind van de tocht kregen alle aanwezigen de speciale speld uitgereikt van Henk de Vries. Hij deed ook direct een oproep om het enthousiasme voor It Fryske Gea te delen. It Fryske Gea is dé landschapsvereniging van Fryslân. Vanuit een groen hart – of liever een pompeblêdsje – zetten we ons in voor bescherming, beheer en ontwikkeling van het Friese landschap. Voor velen een geliefd thuis met bossen, heidevelden, laagveenmoerassen, beekdalen en weidelandschappen. We stellen natuur en erfgoed veilig door zorgvuldig beheer en de ontwikkeling van natuur. Ook kopen we grond en soms gebouwen aan. We benutten onze kennis en ervaring voor een gezonde leefomgeving met aandacht voor maatschappelijke thema’s als biodiversiteit, klimaat, water, stikstof en het landschapsbeeld.

It Fryske Gea bestaat uit toegewijde (vrijwillige) medewerkers en werkt samen met collega-organisaties, overheden en buren. Hierbij worden we gesteund door onze achterban. Draagvlak en steun voor ons werk zijn onmisbaar. Samen zijn we de stem van het Friese landschap. Samen zorgen we ervoor dat de Friese natuur ruimte blijft krijgen. Wilt u ook iemand inspireren om lid te worden? Bekijk hier de mogelijkheden.

Impuls voor natuur en beleving op kwelder Peazemerlannen

16 mei 2025/ Algemeen, Nieuws Ik wil op excursie

Kwelders zijn belangrijke gebieden voor broed- en wadvogels. Daarnaast leveren ze een waardevolle bijdrage aan de biodiversiteit, het afremmen van de golven en de opslag van CO₂. De Peazemerlannen is de kwelder in de Waddenzee bij Peazens-Moddergat. Dit bijzondere natuurgebied kent ook een rijke cultuurhistorie. De afgelopen jaren heeft It Fryske Gea binnen het programma Wij&Wadvogels het gebied optimaal ingericht voor broed- en wadvogels én aantrekkelijker gemaakt voor dorpsbewoners en bezoekers. Met de opening van de mini-expositie Kwelders Friese Waddenkust in Museum ’t Fiskershúske en de presentatie van de online belevingsroute Peazemerlannen werd het project vandaag officieel opgeleverd.

Henk de Vries, directeur It Fryske Gea: “Kwelders zijn bijzondere broed- en rustgebieden voor vogels. Tegelijkertijd willen we dat mensen de natuur, het landschap en de cultuurhistorie kunnen beleven. Dit project heeft die balans verbeterd: meer beleving bij het dorp, meer rust voor de vogels verder van het dorp”.

Rust voor de vogels aan de oostkant

Aan de oostkant is de kwelder afgesloten voor publiek, het broedeiland hersteld en het watersysteem verbeterd. Zo vinden broed- en wadvogels meer rust en voedsel. Het broedeiland en de betonnen sluisjes zijn vernieuwd. Hierdoor kan het waterpeil in de kwelder worden geregeld. Bij droogte kan er meer water in het gebied worden gebracht en bij hoogwater stroomt het zeewater makkelijker weg. Doordat het broedeiland weer door water is omringd, kunnen predatoren zoals de vos er moeilijker bij. Natuurliefhebbers kunnen op afstand vanaf de zeedijk van de vogels genieten.

Begrazing voor variatie

De kwelder is nu zo ingericht dat vee een deel van de kwelder kan begrazen. Het vee eet hoog opgaande grassen op, waardoor ruimte komt voor meer kwelderplanten, zoals zeeweegbree, zilte schijnspurrie en lamsoor. In deze lage vegetatie broeden ook meer kwelderbroedvogels.

Uitwaaien aan de westkant

Aan de westkant, bij het houten hoofd, konden dorpsbewoners en bezoekers alleen heen en weer over de strekdam of de oude, bitumen dijk wandelen. It Fryske Gea heeft aan het eind van de dijk een voetgangersbrug geplaatst waardoor een rondje door de kwelder terug naar het dorp kan worden gemaakt. De aanpassing van deze route is één van de uitkomsten van overleg met omwonenden.

Verhalen komen tot leven

In de Peazemerlannen zitten veel verhalen verborgen. Over de visserij, het vee en de slikwerkers van vroeger tot de bijzondere vogel- en plantensoorten en wat er bij het beheer van de kwelder komt kijken. Deze verhalen zijn te lezen in een online belevingsroute. Daarbij vertellen mensen uit de omgeving en professionals in vijf podcasts wat zij op de kwelder beleven. Zij laten de bezoekers met heel andere ogen naar het gebied kijken. De belevingsroute is vanaf vandaag te bekijken én te beluisteren via www.itfryskegea.nl/beleefdePeazemerlannen.

Belang van de kwelder

It Fryske Gea is de trotse beheerder en eigenaar van de kwelder van de Peazemerlannen. Ook op andere plekken langs de Waddenzee beheert de vereniging kwelders die een belangrijke rol hebben in de opslag van broeikasgassen en de bescherming van het land tegen een rijzende zeespiegel. Het verhaal van de Friese kwelders wordt uitgelegd in een mini-expositie die t/m oktober 2025 in Museum ’t Fiskershúske in Moddergat is te zien.

Samenwerking en financiering

De werkzaamheden en de belevingsroute en de expositie zijn onderdeel van het programma Wij&Wadvogels. Daarnaast ontving It Fryske Gea een privéschenking en een bijdrage van het Cultuurfonds, de Hedwig Carolinastichting en Stichting Van Panhuys voor de realisatie van dit project. De expositie en belevingsroute is een samenwerking met Museum ’t Fiskershúske.

Wij&Wadvogels

Binnen Wij&Wadvogels werken zeven natuurorganisaties samen aan het herstel van gezonde vogelpopulaties in het Waddengebied: Het Groninger Landschap, It Fryske Gea, Landschap Noord-Holland, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Vogelbescherming Nederland en de Waddenvereniging. Wij&Wadvogels wordt financieel mogelijk gemaakt door het Waddenfonds, het Investeringskader Waddengebied, het ministerie van LVVN, de provincies Noord-Holland, Fryslân en Groningen, Beheerautoriteit Waddenzee en Rijkswaterstaat.

Logo Waddenfonds

Sectie: Kiek’es winnaars

28 januari 2025

a:8:{s:8:”location”;a:1:{i:0;a:1:{i:0;a:3:{s:5:”param”;s:4:”page”;s:8:”operator”;s:2:”==”;s:5:”value”;s:4:”3325″;}}}s:8:”position”;s:6:”normal”;s:5:”style”;s:7:”default”;s:15:”label_placement”;s:3:”top”;s:21:”instruction_placement”;s:5:”label”;s:14:”hide_on_screen”;s:0:””;s:11:”description”;s:0:””;s:12:”show_in_rest”;i:0;}

Pagina: Inzending Kiek’es

14 januari 2025

a:8:{s:8:”location”;a:1:{i:0;a:1:{i:0;a:3:{s:5:”param”;s:9:”post_type”;s:8:”operator”;s:2:”==”;s:5:”value”;s:9:”inzending”;}}}s:8:”position”;s:15:”acf_after_title”;s:5:”style”;s:7:”default”;s:15:”label_placement”;s:3:”top”;s:21:”instruction_placement”;s:5:”label”;s:14:”hide_on_screen”;a:10:{i:0;s:9:”permalink”;i:1;s:11:”the_content”;i:2;s:7:”excerpt”;i:3;s:10:”discussion”;i:4;s:8:”comments”;i:5;s:4:”slug”;i:6;s:6:”format”;i:7;s:15:”page_attributes”;i:8;s:4:”tags”;i:9;s:15:”send-trackbacks”;}s:11:”description”;s:0:””;s:12:”show_in_rest”;i:0;}