Wie maakt welk geluid? Weidevogels herkennen

Weidevogels, qua uiterlijk zien ze er allemaal heel verschillend uit. Ook het geluid dat ze maken is voor iedereen weer anders. Hier kun je ze makkelijk aan herkennen. En sommige roepen zelfs hun eigen naam!

Tureluur/tsjirk

Deze iets kleinere vogel zoekt in broedtijd zijn bescherming bij de wat grotere vogels. Opvallen zijn zijn rode poten. Ook de tureluur roept zijn eigen naam: ‘tjululuu‘, dat is makkelijk te vertalen naar ‘tureluur’.

tureluur

Klik hier om het geluid te horen

Grutto/skries

De grutto is te herkennen aan zijn lange snavel. Deze rood/bruine vogel kan zo diep in de grond voedsel zoeken. Ook de grutto roept zijn eigen naam: ‘gruttooo, gruttooo‘.

grutto
Klik hier om het geluid te horen

Kievit/ljip

De kievit heeft mooie ronde vleugels en een kuifje achter op de kop. Zijn zwart/witte verenkleed lijkt in de zon soms wel blauw glanzend. Hij dankt zijn naam aan het geluid dat hij maakt: ‘kjiewiet’.

kievit

Klik hier om het geluid te horen

Veldleeuwerik/ljurk

De veldleeuwerik is lichtbruin met een gestreepte borst en bovendelen en heeft een kuifje. Mannetjes maken indrukwekkende zangvluchten. Ze klimmen eerst tot soms wel honderd meter de lucht in, waarna ze luid zingend omlaag vliegen om dichtbij een vrouwtje te landen. 

veldleeuwerik

Klik hier om het geluid te horen

Graspieper/piipljurk

De graspieper is een kleine vogel, gestreept en heeft een dunne snavel. Hij is niet heel opvallend maar zijn zang is niet te missen; een hoge reeks aflopende tonen.

graspieper

Klik hier om het geluid te horen

Wulp/wylp

De wulp is de grootste steltloper die je in Friesland tegen komt. Hij heeft ook de langste snavel, die naar beneden is gebogen. De wulp heeft een fluitende roep die klinkt als: ‘koer-líe. 

wulp

Klik hier om het geluid te horen

Kemphaan/hoants

De kemphaan is een spectaculaire, zeldzame weidevogel. De mannetjes hebben in het voorjaar een opvallende kraag en oorpluimen. De vrouwtjes zijn kleiner en licht- of donkerbruin en hebben oranje poten. Ze maken niet veel geluid, maar in broedgebied soms een laag “ga-ga-ga“.

kemphaan
Klik hier om het geluid te horen

Scholekster/strânljip

De scholekster daarentegen is wat groter en lomper en is goed te herkennen aan zijn knaloranje snavel en rode ogen. Ze zijn vooral erg luidruchtig en roepen schel “(te-)piet!“.

scholekster

Klik hier om het geluid te horen

Watersnip/waarlamke

De watersnip is een zeldzame weidevogel. Maakt een soort blatend geluid tijdens baltsvlucht. Dit ontstaat door luchtstroming door speciaal gevormde staartpennen. Valt op als hij bij gevaar zigzaggend wegvliegt terwijl hij ‘skrètsj…skrètsj…‘ roept.

watersnip

Klik hier om het geluid te horen

Wilde eend/wylde ein

Het mannetje heeft een opvallende groene kop en witte nekband. Het vrouwtje is goed gecamoufleerd met een vooral bruin verenkleed. Het vrouwtje kwaakt vooral. Het mannetje maakt zachte onopvallende geluiden en tijdens de balts fluit hij.

wilde eend

Klik hier om het geluid te horen

Kluut/klút

De kluut is een opvallende vogel door zijn zwart-witte verenkleed, lange poten en zijn opgewipte snavel. Ook de kluut roept zijn eigen naam, een luid: ‘kluut-kluut’.

kluut

Klik hier om het geluid te horen

Ook weidevogels herkennen?

Bekijk ons filmpje over weidevogels met tips hoe je ze kunt herkennen!

5 tips voor een waardevoller gazon

Een klassiek gazon heeft nauwelijks natuurwaarde. Meestal wordt het ingezaaid met een grasmengsel van slechts enkele soorten die resistent zijn voor de vele maaibeurten en betreding. Door het vele maaien en meestal ook mesten komen er in het klassiek gazon nauwelijks kruiden voor. Als er al enkele bloemplanten in slagen om zich te vestigen, dan krijgen ze amper kans om te bloeien. Er is dus geen nectaraanbod, het klassieke gazon is voor insecten en ook voor ander bodemleven nagenoeg een woestijn.

Mooi en nuttig

Wil je meer leven in je gazon? Met een paar eenvoudige ingrepen kan je van jouw gazon een stukje tuin vol leven maken. En dit is niet alleen mooi om naar te kijken, maar ook nog eens hartstikke nuttig! Wij geven vijf tips die heel makkelijk toe te passen zijn. Op naar een tuin vol leven!

Vijf tips!

  • Gebruik geen chemische onkruidverdelgers en zo weinig mogelijk meststoffen. Zonder meststoffen zal het gras trager groeien, waardoor je minder moet maaien. Bovendien zullen er meer bloemen in komen, waardoor je op termijn nog minder moet maaien. Met slechts 2 keer maaien in een vet gazon krijg je gewoon een hoop hoog gras zonder bloemen. De eerste jaren moet je het regelmatig maaien om te verschralen. Eens het gazon voldoende bloemrijk en voedselarm is, kan je het als een hooiland beheren zoals hier beschreven met 2 keer maaien.
  • Laat mossen toe in het gazon. Paddenstoelen houden van mosrijke gazons. Een mostapijt ziet er altijd mooi groen uit en moet zelden gemaaid worden. Bovendien is het lekker zacht als je er met blote voeten doorloopt.
  • Laat bloemen toe in je gazon. Madeliefjes, klavers en paardenbloemen krijg je snel, zij zijn goed bestand tegen gespeel en geloop. Soorten als gewoon biggenkruid, muizenoortje en margriet wijzen op verschraling. Deze soorten geven aan dat je gazon zeer interessant is voor zowel insecten als voor graslandpaddenstoelen.
  • Te vaak maaien is niet goed. Bloemen krijgen zo geen kans om te bloeien en insecten hebben geen schuilplaats en geen voedsel. Bovendien zal een kort gemaaid gazon in de zomer te snel uitdrogen, waardoor de ontwikkeling van paddenstoelen geen kans krijgt. Door net zoals in bermen slechts tweemaal per jaar te maaien, krijg je een gazon waarin vlinders, bijen en sprinkhanen zich thuis voelen. Belangrijk is wel dat de timing van het maaien juist is. Om voldoende bloemen in zaad te laten komen maai je best niet voor half juni. Als je toch voor die periode wil maaien, laat dan een deel staan zodat er toch nog zaad gevormd wordt. Ook kan dat stuk dan dienen als vluchtplek voor de talrijke insecten die nu in jouw waardevol gazon huizen.  Een tweede maaibeurt kan best in september… zo kunnen heel wat bloemen nog een tweede keer bloeien en zaad vormen. Het gras mag kort de winter ingaan.
  • Laat maaisel niet liggen, verwijder het zo goed mogelijk. Zo voorkom je extra aanrijking en zal je gazon verder verschralen. Dit betekent minder maaiwerk in de toekomst en meer bloemen.

Bron: Natuurpunt.be

BROED – Biodiversiteitsfestival

Programma boordevol activiteiten

Op het festivalterrein bij Nije Leije in Alde Leie is van alles te beleven. Een markt met planten en zaden, maar ook handige tools en tips om zelf aan de slag te gaan met biodiversiteit. Volg mini-colleges, bekijk demonstraties, luister naar verhalenvertellers, ga mee met een rondleiding of excursie. Ook voor kinderen zijn er volop activiteiten. Geniet van de prachtige omgeving, waar je ook heerlijk kunt wandelen en fietsen.

Op excursie naar de kwelder

Vanaf BROED vertrekt er om 13.45 uur een bus naar het Noarderleech. Ben jij wel in voor een mooie wandeling met onze enthousiaste gids? Trek je wandelschoenen aan en ga mee. We bewonderen de broedende vogels op afstand dus vergeet je verrekijker niet! Kom hier genieten van het uitzicht in deze tijd van het jaar. Geniet van de weidsheid, ruigheid en de natuur! Het is volop broedseizoen dus echt stil zal het niet zijn. Deelname is gratis, maar er is zeer beperkt plek. 

Bekijk het hele programma op www.broed.frl

Het festival maakt onderdeel uit van het Herstelprogramma Biodiversiteit Fryslân

Vaartochten naar de Vismigratierivier

Vaarexcursie over het IJsselmeer

Het IJsselmeer is een bijzonder natuurgebied. Vroeger, in de tijd van de Zuiderzee, was het water hier zout en bloeiden de omliggende vissersdorpjes door de rijke visvangst. Tijdens de vaartocht vertelt de deskundige natuurgids over het ontstaan van het IJsselmeer en de problemen die ontstonden door de aanleg van de Afsluitdijk. De harde scheiding bleek een barrière voor trekvissen. Hierdoor konden de vissen niet meer tussen het zoete binnendijkse en het zoute buitendijkse Waddenzeewater trekken. Terwijl trekvissen juist zoet én zout water nodig hebben om op te groeien of zich voort te planten.

Samen met de ervaren bemanning neemt onze gids je mee op een mooie vaartocht over het IJsselmeer. Onderweg krijg je alles te horen over de natuur van het IJsselmeer, de Vismigratierivier en Werelderfgoed Waddenzee. Ook kun je vanaf een afstand de werkzaamheden bij de vismigratierivier bekijken. Deze excursie wordt aangeboden met de zeeschouw ST5, een oud historisch zeilschip uit 1935.

Reserveer snel jouw plek onderaan deze pagina

Vismigratierivier

Met de aanleg van de Afsluitdijk werd het bijna onmogelijk voor vissen om heen en weer te zwemmen tussen Waddenzee, IJsselmeer en achterland. De komst van de Vismigratierivier brengt hier verandering in. Alle soorten trekvissen kunnen straks weer vrij heen en weer bewegen. Hiermee wordt een belangrijke schakel in de trekvisroutes hersteld, waarop wij als beoogd beheerder zeker trots zijn!

Let op! Om aan boord te komen moet je goed ter been zijn. Er is geen loopplank aanwezig. Het toilet aan boord is zeer eenvoudig. Wij raden aan om van te voren nog in het Afsluitdijk Wadden Center van het toilet gebruik te maken.

It Fryske Gea zoekt doel voor It Kathûs

Op het eerste gezicht lijkt het een prachtig mooie boerderij, midden in de weilanden naast Nes bij Akkrum: It Kathûs. Achter de stelp is een groot stuk gebied ingericht als vogeltjesland. Een parel midden in Fryslân. Maar als je dichterbij It Kathûs komt is al snel te zien dat de boerderij er slecht aan toe is. Overal rotten de kozijnen weg, de vloer in de hal is grotendeels verzakt en hier en daar zitten zulke grote gaten in de plafonds, dat je zo naar buiten kunt kijken.

Originele elementen

Toch heeft het gebouw een historische waarde. Er is sinds de bouw in 1907 eigenlijk niets aan veranderd. Daardoor zijn zaken zoals het originele verfwerk nog te zien. En ook de indeling van de boerderij is nog net zoals het vroeger ook was. Van een opkamer en een pronkkamer aan de voorzijde, tot en met het spekhok op zolder, waar vroeger het vlees in werd gerookt.

Het wordt een uitdaging om het gebouw weer bij de tijd te krijgen, geeft ook projectleider Jan Willem Rodenburg toe. (Bekijk hier het hele interview met Jan Willem).

Rodenburg by it spekhok op souder
Rodenburg bij het spekhok op zolder© Omrop Fryslan, Jantine Weidenaar

Nieuwe bestemming

De afgelopen jaren is It Fryske Gea vooral bezig geweest met onderzoek naar het gebouw. Van een bouwkundig tot een dendrologische inspectie, om zo een goed beeld te krijgen van de staat van het gebouw. De volgende stap is om de boerderij wind- en waterdicht te maken. It Fryske Gea heeft daarvoor subsidie van het Rijk gekregen. Pas daarna kan er nagedacht worden over een nieuwe bestemming van de boerderij.

Het Kathûs is nog niet volledig onbewoond
It Kathûs is nog niet volledig onbewoond© Omrop Fryslân

It Fryske Gea wil heel graag de omgeving betrekken bij de toekomst van It Kathûs, daarom wordt er binnenkort een open dag georganiseerd voor inwoners van Akkrum, Nes en Aldeboarn.

‘Een klus voor optimisten’

Het moet mensen op ideeën brengen voor een nieuwe invulling, bijvoorbeeld als kenniscentrum voor natuurinclusieve landbouw of als zorgcentrum. Er is veel mogelijk, zo zegt Rodenburg, als het de vogels maar niet verstoord.

Er moet nog heel wat gebeuren in het Kathûs
Er moet nog heel wat gebeuren in het Kathûs
Der moat noch hiel wat barre yn it Kathûs© Omrop Fryslân

Na de open dag zal er ook een inloopavond worden georganiseerd, om verder te praten over de ideeën. Uiterlijk eind dit jaar moet er een plan liggen over de toekomst van It Kathûs. Daarna begint het echte werk, want het opknappen van de boerderij is volgens Rodenburg een klus “voor optimisten.”

Bron: Omrop Fryslân

Nieuwe excursies: Verhalen in het landschap

Sporen van (cultuur)historie

De naam De Alde Feanen (De Oude Venen) zegt veel over de historie van het gebied, het is een oud veengebied. De natte omstandigheden hebben ervoor gezorgd dat De Alde Feanen de afgelopen duizenden jaren afwisselend wel en niet bewoond is geweest. Boeren, turfstekers en vissers vestigden zich in het gebied, lieten sporen achter en vertrokken weer.

Vanaf het open bovendek van geruisloze excursieboot De Blaustirns kun je de patronnen die door de vervening zijn ontstaan prachtig zien. We varen naar de Rûne Sâne, waar we van boord gaan voor een wandeling van circa 45 minuten. Onze excursieleider vertelt ondertussen op boeiende wijze over de historie en bijzondere bewoners van De Alde Feanen. Na de wandeling varen we terug naar het startpunt van de excursie.

Nationaal Park de Alde Feanen

De Alde Feanen is één van de grootste laagveenmoerassen van Noordwest-Europa. Het afwisselende landschap met petgaten, moerasbossen, riet- en graslanden biedt een thuis aan ontzettend veel bewoners. Er komen 450 plantensoorten en 100 soorten broedvogels voor! Het gebied valt dan ook onder het Europees netwerk van beschermde natuurgebieden (Natura 2000). Als je goed oplet, kun je zomaar een zeearend zien, maar ook reeën, aalscholvers, orchideeën en sporen van otters.

Stinzenflora-seizoen geopend

Stinzenflora bekijken?

Voorafgaand aan een bezoek is het aan te raden om eerst de kalender op de website te bekijken. Via de kalender wordt weergegeven op welke locaties welke stinzenplanten in bloei zijn. Vanwege de historie, grondsoort en ligging is iedere locatie anders en bloeit niet alles tegelijk. De website biedt informatie over deze soorten, bloeitijden en locaties. Deze informatie wordt gedurende het seizoen (februari tot mei) aangedragen door de vrijwillige correspondenten van de locaties zelf. Ook aanvullende informatie over beheer, andere opvallende zaken of te bezoeken plekken wordt gedeeld via de website.

Stinzenflora hotspots

Eén van de beste hotspots voor stinzenflora in Nederland is Landgoed Martenastate. Als voorbode op de lente verschijnen als eerste de sneeuwklokjes en de krokussen. Daarna zijn onder andere de holwortel, de vingerhelmbloem en de bostulp aan de beurt. Het pronkstuk van het park, de laan met het Haarlems Klokkenspel sluit het stinzenplantenseizoen af.

Stinzenflora zoekkaarten

Moeite met het herkennen van de verschillende stinzenflora? Leer het gemakkelijk en op een leuke manier met behulp van de Stinzenflora zoekkaarten. Deze kaarten zijn voor Park Jongemastate in Raerd en het Wikelerbosk. Bekijk of print de PDF’s en ga op zoek naar deze kleurrijke verschijningen. Ook is het leuk om thuis of in het park te kijken of er stinzenplanten groeien! Je vindt ze hier >>

Winterakonieten en sneeuwklokjes – Jongemastate

Meer kans voor weidevogels Warkumerwaard

Werkzaamheden

Op de aangekochte percelen stonden een oude melkschuur en mestzak die beide in slechte staat verkeerden. Predatoren als ratten, hermelijn, bunzing en steenmarter vonden hier schuilplaats en vormden een bedreiging voor weidevogels. De dieren eten de eieren en kuikens van weidevogels.
Vanaf oktober 2023 zijn werkzaamheden uitgevoerd op de twee percelen en een aangrenzend perceel, om meer openheid te creëren en het gebied natter te maken. Door een aansluiting op een hoogwater circuit, dat wordt gestuurd door een molen in eigen beheer, worden de percelen vernat. Ook zijn een nieuwe stuw, enkele pendammen en duikers aangebracht. De oude melkschuur en mestzak zijn verwijderd en geven het gebied meer openheid. De grond waar de opstallen stonden zijn geëgaliseerd en ingezaaid om als grasland met het perceel te beheren.

De werkzaamheden zijn mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage vanuit het LIFE-programma van Provincie Fryslân. Door de werkzaamheden krijgen jonge weidevogels meer kans om groot te worden en bij te dragen aan een sterkere populatie weidevogels in Fryslân.

Wandelexcursie met gids

Het natuurgebied is alleen toegankelijk onder begeleiding van een gids. Onze natuurgids neemt je graag mee voor een wandeling en laat je genieten van de natuurpracht. Bekijk hieronder het actuele aanbod van excursies.

Meer ruimte voor natuur en water in Wielsicht

Naast de inrichting van de zomerpolder legt het waterschap ook natuurvriendelijke oevers aan en wordt, waar nodig, de polderdijk om het gebied verbeterd. Zo wordt het water schoner, verbetert de biodiversiteit en is het gebied beter beschermd tegen wateroverlast en watertekort.
De wandelpaden worden ook aangepast aan de nieuwe situatie, zodat het gebied toegankelijk blijft voor wandelaars. Tijdens de werkzaamheden van november tot maart 2024 wordt het gebied in verband met de veiligheid afgesloten voor bezoekers. Na de werkzaamheden is het wandelgebied weer toegankelijk. Lees meer over dit project

5 tips voor een diervriendelijke tuin

1. Controleer voedersilo’s en -tafels en hang nestkastjes op. Vervang kapotte exemplaren en maak de bruikbare exemplaren schoon. Dit is ook het moment om alvast nestkastjes op te hangen. Vogels hebben vaak tijd nodig om te wennen aan een nieuw nestkastje voor ze er daadwerkelijk in gaan broeden. Pimpelmezen, koolmezen en ook de grote bonte specht gebruiken ze ook graag als slaapplek in de koude maanden.

2. Maak wat rommelige hoekjes. Verwilderde hoekjes zijn een echt paradijs voor veel soorten dieren. Denk aan stapeltjes hakhout, dakpannen en takken in een rustig hoekje van de tuin, dit zijn ideale winterplekken voor onder andere egels, kikkers, padden en salamanders. Of laat stapels plantenpotten op een beschutte plek staan voor insecten die een koele, droge plek zoeken.

3. Laat bladeren en fruit liggen. Hier doet de natuur het werk eigenlijk al voor jou! Laat voortaan de herfstbladeren liggen en ruim gerust wat minder op. Ook gevallen vruchten van fruit dragende bomen of struiken in je tuin zijn van groot belang voor allerlei dieren. Voor trekvogels zoals kramsvogel en koperwiek is dit een waar feestmaal!

Egels zijn dol op rommelige hoekjes

Tip! Egels hebben meestal een groter leefgebied dan jouw tuin. Kijk daarom goed of egels wel van de ene tuin naar de andere kunnen komen. Staat er een schutting tussen jouw tuin en die van de buren? Maak dan wat openingen aan de onderkant van je schutting zodat ze naar de tuin van de buren kunnen. Leuk om samen met de buren te doen, maar een egelsnelweg door meer tuinen is natuurlijk nog leuker en beter! 

4. Plant een haag, boom, struik of bloembollen. Dit is ook het moment om te gaan planten! Hagen, bomen en struiken zijn niet alleen een aanwinst voor je tuin, ze zijn ook nog eens een thuis voor veel dieren. Ze schuilen er in of vinden er hun voedsel. Wil je in het voorjaar en in de zomer een tuin vol bloemen? Plant dan nu alvast de bloembollen, daarmee maak je de bijen en vlinders ook nog eens erg blij.

5. Maak een composthoop. Eén derde van je afval kan je omtoveren tot krachtvoer voor je (moes)tuin. Door te composteren doe je eigenlijk wat de natuur altijd al gedaan heeft: de natuurlijke kringloop zijn gang laten gaan. Voor vogels en egels is je composthoop een heerlijk buffet en een goede plaats voor een winterslaap! Wees daarom voorzichtig met het aanharken van de composthoop.

Secret Link